Search

اندازه‌گیری فشار خون کار آسانی است؟

Blood-pressure

» کار ساده هميشه ساده نيست «

«آيا به نظر شما گرفتن فشار خون کار ساده‌اي است؟» اگر پاسخ شما به پرسش فوق مثبت است، چند دقيقه‌اي را به خواندن مطلب زير اختصاص دهيد، شايد نظر شما تغيير کند.

همه ما کم و بيش از مرگ و مير و معلوليت ناشي از پرفشاري خون، آگاه هستيم. پرفشاري خون مسوول حدود نيمي از مرگ و مير ناشي از بيماري‌هاي قلبي و دو سوم موارد سکته مغزي است.
چون اين بيماري‌ها در مجموع نيمي از علل مرگ و مير را در کشورهاي توسعه يافته تشکيل مي‌دهند، مي‌توان گفت که پرفشاري خون به طور مستقيم و يا غيرمستقيم موجب يک چهارم مرگ و ميرها مي‌شود. بنابراين حياتي بودن دقت اندازه‌گيري فشار خون براي مشخص شدن افراد نيازمند شروع درمان ضد فشار خون، به طور کامل آشکار است، ولي …

به نظر شما دقت اندازه‌گيري فشارخون در نزد کادر پزشکي (پزشک و پرستار) چگونه است؟ در يک تحقيق جامع که نتيجه آن در مجله معتبر «Hypertension»، وابسته به انجمن قلب آمريکا به چاپ رسيد، اين موضوع به خوبي مورد بررسي قرار گرفته است. در اين تحقيق بررسي شد که کادر پزشکي تا چه حد دستورالعمل‌هاي انجمن قلب آمريکا را در رابطه با روش اندازه‌گيري فشارخون به کار مي‌بندند.

آزمون اندازه‌گيري فشار خون

در اين مطالعه 172 نفر از کادر پزشکي، شامل 63 پزشک عمومي، 59 پرستار، 25 متخصص داخلي و 25 متخصص جراحي در دو آزمون عملي و کتبي شرکت کردند. در اين افراد تعداد زن و مرد يکسان بود و گستره سني آنها ميان 20 تا 65 سال قرار داشت.
در آزمون عملي، با قبول حداکثر چهار ميلي‌متر جيوه خطا در فشار خون سيستولي و دياستولي، در مجموع 63 درصد از شرکت‌کنندگان، فشارخون سيستولي و 53 درصد، فشار خون دياستولي را به اشتباه اندازه‌گيري کرده بودند، هرچندتفاوت معني‌داري ميان خطاي بالا و پايين وجود نداشت.
در آزمون کتبي که در آن 10 پرسش چهار گزينه‌اي مطرح شده بود و پاسخ صحيح به هفت پرسش، به عنوان معيار قبولي در نظر گرفته شده بود، تنها 60 درصد از متخصصان داخلي، 35 درصد از پزشکان عمومي، 12 درصد از پزشکان جراح و پنج درصد از پرستاران، حايز نمره قبولي شدند.

نتايج فوق،‌ در شرايطي به دست آمده است که افراد شرکت‌کننده همگي از سابقه خوب دانشگاهي و تجربي برخوردار و در يک بيمارستان مشهور مشغول به کار بوده‌اند.

برجسته‌ترين خطاها

بيشترين خطاها در اندازه‌گيري فشارخون در اين تحقيق به شرح زير بوده است:

1 » اندازه‌گيري فشارخون، يک‌بار و فقط از يک اندام فوقاني
2 » اطلاع نداشتن از لزوم استفاده از فشارسنج جيوه‌اي به عنوان معيار استاندارد
3 » قرار ندادن کاف دستگاه فشارسنج در محل مناسب
4 » لمس نکردن نبض راديال پيش از استفاده از گوشي پزشکي.

محقق و نويسنده اين بررسي، در قسمت بحث ذکر مي‌کند که کادر پزشکي در هر سن و جنس و سطح تجربه، از نظر مهارت‌هاي لازم براي اندازه‌گيري فشارخون در سطح بسيار پاييني قرار دارند. در حالي که بيشتر توجهات در رابطه با پرفشاري خون، در رابطه با درمان‌ها يا تشخيص‌هاي جديد بيماري فشارخون متمرکز شده است اما روش اندازه‌گيري صحيح فشارخون، کمتر مورد توجه است.

در ايران چه خبر؟

پس از خواندن اين مطلب حتما به اين فکر مي‌کنيد که اگر قرار باشد چنين تحقيق آماري را در ايران انجام دهيم، مطمئنا به نتايج جالب و تکان‌دهنده‌اي خواهيم رسيد، چون اغلب ما اندازه‌گيري فشارخون را امري بسيار ساده و پيش پا‌افتاده مي‌دانيم. اين بي‌توجهي گاهي تا آنجا پيش مي‌رود که در برخي مراکز سعي مي‌کنند با آموزش دادن اندازه‌گيري فشارخون به منشي پذيرش يا افراد غيرمتخصص که هيچ‌گونه نگرشي به اين روش تشخيصي
با ارزش‌ ندارند، دروقت و هزينه استخدام نيروي کارشناس، صرفه‌جويي کنند. جالب اينجاست که حتي اين افراد غيرمتخصص در کنترل فشارخون بيماران حين تست ورزش نيز به کار گرفته مي‌شوند! يعني بخشي که هرگونه تغييرات فشارخون، ارزش تشخيصي و حياتي دارد.

حرف آخر

در پايان، اين موضوع قابل ذکر است که در جستجو براي مقالات، در رابطه با دقت و روش اندازه‌گيري فشارخون، اشاره به ضعف کادر پزشکي در اندازه‌گيري فشارخون و نرسيدن به فشار خون هدف، به طور مکرر به چشم مي‌خورد. مقالات زير با توجه به قابل لمس بودن و سادگي طرح براي ارايه به همکاران محترم، ارايه شده است:

1. » Circulation. 1988; 77: 501A.
2. » Hypertension. 1995; 26: 1204-1206.
3. » Lancet. 1997; 379: 1498-1504.
4. » JAMA. 1996; 257: 1571-1576.

منبع: دکتر شايان شاهدي - "Salamatiran"



پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*