Search

اهمیت تغذیه در باروری مردان

Feeding-on-male-fertility

امروزه سلامت مردان و توجه بــه آن یکــی از دغدغه های نظام ســلامت در کشورهای مختلف اســت و ایــن امر تا جایــی اهمیــت جهانی به خود گرفته که هفته سلامت مردان را در تقویم برای آن مشــخص کرده اند.
یکی از اجزای اصلی و قابل توجه ســلامت مردان، ســلامت باروری آنهاســت. عوامل متعددی بر وضعیت باروری مــردان اثر مثبت یا منفی دارد. وضعیت تغذیه، نقش بســزایی در باروری مردان ایفا می کنــد و کیفیت پایین برنامه غذایی روزانه آنها، یکی از زیرمجموعه های وضعیت تغذیه ای آنها برشــمرده شد.
در این مقاله، به توضیح کوتاهی درباره اجزای مهم دیگری در برنامه غذایی و تاثیر آنها بر باروری مردان می پردازم. این اجزای برنامه غذایی، اهمیت بسزایی دارند و گاهی اوقات مورد توجه قرار نمی گیرند. از ســویی، نقش آنها به گونه ای اســت که گاه برای فرد به یک وضعیت عادی تبدیل شده اســت؛ به طوری که آن را عامل جدی و تهدید کننــده ای برای باروری خــود نمی بیند. لــذا، این نوشــته قصد دارد حساســیت خانواده ها را نســبت این موضوعات مهم برانگیزد.

1. دریافت بیش از اندازه کالری و چاقی

مطالعات مختلف، ارتباط تنگاتنگــی را میان دریافت بیش از اندازه کالری و چاقی با وقوع ناباروری در مردان نشان داده اند. تغییرات زیســتی و فیزیولوژیک ناشی از چاقی که می تواند منجر به ناباروری شــوند، افزایش سطوح دمای کیســه بیضه، آپنه خواب (تنگی نفس در خواب)، استرس اکسیداتیو و اختلالات نعوظ هستند.
از طرفی، اختلالات هورمونی ناشــی از به هم ریختگی تنظیم محور هیپوتالاموس- هیپوفیز- غدد جنســی مربوط به افزایش میزان هورمونهای لپتین، استروژن و انسولین و کاهش در غلظت تستوسترون در سرم خون باشد.
چنین تغییرات هورمونی به نوبه خود می تواند به کاهش شمارش اسپرمها و یا عدم وجود اسپرم در مایع منی و کاهش در حجم آن منجر شود. یافته های حاصل از تحقیقات گسترده در سراسر جهان، نشان داده اند در مردانی که  از طریق برنامه هــای غذایی کاهش وزن و یا ورزش، وزن خود را پایین می آورند، ســطح هورمون آنــدروژن به طور چشــمگیری افزایــش و ویژگیهای باروری مایع منی بهبود می یابند.

۲. برنامه غذایی سرشار از فیتواستروژنها

استروژنهای گیاهی(فیتواستروژنها)، ترکیباتی گیاهی با خاصیت هورمون استروژن هســتند که در بعضی از گیاهان به وفور یافت می شوند. سویا، حاوی ترکیباتی به نام ایزوفلاونهاســت که در دسته استروژنهای گیاهی قرار دارند.
این ترکیبات در غذای معمول انســان و حیوانات وجود دارنــد و فعالیت هورمون استروژن را تقلید می کنند. چنین ترکیباتی قادرند بر وضعیت باروری مردان اثرات نامطلوبی داشــته باشند.
از آنجایی که ســویا به عنوان یک منبع پروتئینی ارزان قیمت در برنامه غذایی روزانه اکثر مردم جهان جای گرفته است، افراد در تمام سنین در معرض دریافت آن هســتند؛ شیرخشک و پودرهای غذایی نوزادان و کودکان، غذاهای آماده و نیمه آماده و.. .
مطالعات مختلف نشان داده اند که استروژنهای گیاهی می توانند هورمونهای جنســی، فرایند تولید اســپرم، ظرفیت اســپرم و باروری آن را دســتخوش تغییرات ناخواسته و نامطلوبی کنند. بنابراین، در افرادی که سهم بیشتری از ســویا و فراورده های آن را در برنامه غذایی خود مصرف می کنند، غلظت اسپرم در مایع منی کمتر است.
با این حال تحقیق درباره اثر استروژنهای گیاهی بر سلامت باروری مردان همچنان در حال انجام است. آنچه در این خصــوص و از یافته های مجموع مطالعات خودنمایی می کند، توصیه به مراقبت از مواجهه با این ترکیبات از سنین جنینی اســت.
باید گفت که محدود کردن دریافت اســتروژنهای گیاهــی در دوره بارداری برای سلامت باروری و اندام تناســلی جنین پسر و نیز محدودیت مصرف ترکیبات حاوی استروژنهای گیاهی به ویژه سویا توسط کودکان پســر اهمیت بسزایی در توانایی باروری و سلامت آنها در دوران بزرگسالی دارد.

۳. وجود بی‌فنیل های پلی کربنه در زنجیره غذایی انسان

بی فنیل های پلی کلرینه (PCBs)٬ دسته ای از آلاینده های شیمیایی مقاوم هســتند که با وجود منع و توقف تولید آنها از چند دهه گذشــته در بیشــتر کشــورها، همچنان جوامع انســانی به علت مقاوم بــودن آنها به تجزیه شدن و تجمع در طبیعت، با آنها مواجه هستند.
مصرف چربی هــای حیوانی و ماهی های پرورشــی به خصوص محصول مزارع آلــوده، مهمترین منابع انتقال آلودگی با PCBs به انسانها هستند.
طیف گسترده ای از مطالعات جمعیتی، اثر نامطلــوب این ترکیبات را بر کیفیت مایع منی و باروری آن نشــان داده اند. چنین اثری مستقل از میزان موجود بی فنیل های پلی کلرینه اســت؛ بدین معنی که حتی مقادیر بسیار اندک آن نیز اثرات سویی بر ســلامت باروری به ویژه در مردان دارد. همچنین، یافته های تحقیقاتی نشــان داده اند که این ترکیبات بر غلظت تستوســترون خون نیز اثرات منفی دارند.

۴. حضور جیوه در زنجیزه غذایی انسان

جیوه یک فلز ســنگین اســت که در بدن ماهی های شکارچی بزرگ (مانند کوسه ماهی و ماهی تن) موجود در آبهای آلوده به آن تجمع می یابد.
تحقیقات نشــان داده اند که سه ناحیه در ساختمان اسپرم انسان توانایی جذب و نگهداری جیوه را دارد. اختلال در ساخت ماده وراثتی و حرکت اســپرم دو پیامد مهــم و اصلی تجمع جیوه در ساختمان اسپرم اســت. علاوه بر خود اسپرم، سلولهای حمایتی اسپرم در بیضه ها، اپیدیدیم(مجرای مارپیچ بلوغ اسپرم) و کیسه های ترشح کننده مایع منی در بدن نیز محل تجمع جیوه و بروز علایم مسمومیت با آن هستند.
مطالعات نشان داده اند که غلظت جیوه در مایع منی و خون مردان نابارور بســیار بیشتر از مردان بارور است و با این غلظت ها با مقدار مصرف منابع غذایی آن نسبت مســتقیم دارد. لذا، مصرف کمتر ماهی تن و کوســه ماهی (کنســروهای تن ماهی حاوی هر دونوع ماهی هستند) توســط افراد به خصوص مردان توصیه می شود.
آنچه که در مجموع از مطالعات مختلف به دســت می آید، تاکید بر لزوم داشــتن یک برنامه غذایی متناسب و معتدل و صحیح اســت که باید به تایید متخصصین تغذیه برســد. در چنین برنامــه ای تمام مــواد مورد نیاز بدن از منابــع غذایی گوناگون و بــا در نظرگرفتن نسبتهای صحیح آنها بها فراد توصیه می شود.

دکتر مرضیه مخبر دزفولی - دانشنامه پزشکی



پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*