Search

براي افزايش قد چه کنيم؟

Increase-Height

» قـــد کوتـــاه درد مشترک ايراني ها «

از چاقي و لاغري که بگذريم، بحث افزايش قد بــه يکي از مهم ترين دغدغه هاي جوانان و خانواده  ها در سال هاي اخير تبديل شده است و وقتي صحبت از راه هاي افزايش قد مي شــود، راه هاي مختلفي پيش پايمان قــرار مي گيرد؛ از داروهاي جورواجور گرفته تا هورمون درماني، اســتفاده از مکمل هــاي تغذيه اي و حتي جراحي! بعضي از اين روش ها نه تنها نمي توانند قد افراد را افزايش دهند بلکه در بعضي موارد ســلامت مصرف کننده را نيز به خطر مي اندازند و هزار و يک دردسر برايش ايجاد مي کنند.
يعني نمي شــود براي افزايش قد به  خصوص بلند قد شدن بچه ها هيچ کاري کرد؟ مســلما نه، هر چند قد هر فرد به شدت تحت تاثير وراثت قرار دارد اما تاثير عواملي نظير ويتامين ها و موادمعدني بر افزايش رشــد قدي به اثبات رسيده اســت و امتحانش، نه تنها ضرر ندارد، بلکه چندين و چند فايده هم خواهد داشت.

> ژنتيک؛ نقش مهمي در ميزان رشد قد دارد

قد معيار خوبي براي ارزيابي رشد و سلامت کودک است و امروزه کوتاهي قد به يکي از علل شايع مراجعه به متخصصان غدد و اطفال تبديل شــده است. جالب است بدانيد قد هر فرد نه فقط روي سلامت رواني- اجتماعي وی٬ بلکه روي رفاه اجتماعي اش در دوره بزرگســالي نيز تاثيرگذار خواهد بود.
به زعم بسياري از پزشکان و متخصصان، اين ويژگي هاي ژنتيکي هر کودک است که رشد قدي وي را در آينده رقم مي زند. جالب است بدانيد رشــد قدي از دوران جنيني آغاز مي شود و تا زمان بلوغ ادامه دارد. با فرارسيدن دوران بلوغ صفحات استخواني به تدريج بسته شده و رشد قدي نيز متوقف مي شود. به طور متوسط در زمان بلوغ حدود ۳۰ تا ۳۵ ســانتي متر به قد پسرها و حدود ۲۰ تا ۲۵ سانتي متر به قد دخترها اضافه مي شود. تاثير عوامل ژنتيکي بر رشد قدي آنقدر زياد است که بعضي ها متوسط رشد قدي کودک را بر اساس قد والدينش تخمين مي زنند.
درواقع فرمول ساده اي براي اين کار وجود دارد. اگر فرزندتان پسر است، ميانگين قد خود و همسرتان را با عدد ۶/۵ جمع بزنيد و اگر فرزندتان دختر است، ميانگين قد خود و همسرتان را از عدد ۶/۵ کم کنيد تا ببينيد فرزندتان چقدر قد خواهد کشيد.
هرچند ژنتيک عامل مهمي در رشد قدي است اما مطالعات متعدد نشان مي دهد که تنها بازيگر اين ميدان نبوده و عوامل ديگري نيز مي توانند بر رشــد قدي فرد موثر باشند.
براساس يکي از اين مطالعات، بعضي از هورمون‌ها می‌تواند رشد ۲۶ استخوان  و بخش غضروفي ۶۲ استخوان ديگر را تحريک  کنند؛ بنابراين تحريک غده هيپوفيز که در توليد اين هورمون‌ها نقش دارد مي تواند بر افزايش قد تاثير داشته باشد. از طرف ديگر عوامل تغذيه اي به  خصوص ريزمغذي ها نيز مي توانند شما را بلندقدتر از آن چيزي کنند که ژنتيک برايتان رقم زده است.

> ريزمغذي هايي که قد شما را بلندتر مي کنند

1. » کلسیم

همان طور که ساختن يک آپارتمان يا برج، بدون تيرآهن؛ ممکن نيست، استخوان ها نيز بدون وجود کلسيم رشد نمي کنند بنابراين، مصرف روزانه کلسيم بر رشد قدي کودکان موثر است.
اين ماده معدني مهم در شير، ماست، کشک، گردو، بادام، تخمه آفتابگردان، کلم، کنجد و…  وجود دارد. با اين حال لبنيات مهم‌ترين منبع کلسيم محسوب مي شود؛ به شرطي که از نوع کم چربش باشد زيرا هر چه ميزان چربي کمتر باشد، جذب کلسيم بيشتر خواهد شــد.
از طرف ديگر مصرف بيش از حد لبنيات در طول روز يا استفاده سرخود از مکمل کلسيم باعث بلندقد شدن کودک نمي شود، بلکه باعث بسته شدن زودرس صفحات استخواني شده و عارضه چاقي را که يکي از عوامل کوتاه قدي است به دنبال دارد.

2. » روی

روي يکي ديگر از اين مغذي هاي مهمي است که در غده هيپوفيز و در گرانول هاي مترشحه هورمون رشد وجود دارد و کمبود آن نه فقط سيســتم عصبي مرکزي و ايمني را تحت تاثير قرار مي دهد بلکه سيستم عضلاني – اسکلتي را مختل کرده و باعث کاهش رشد و کوتاه قدي مي شود.
نتيجه مطالعه‌ای که در سال ۱۳۹۰ در ایران انجام شد حاکي از آن اســت که سطح سرمي روي در مناطقي از کشور که کمبود اين عنصر معدني در آن شايع نيســت، با ميزان رشد قدي کودکان زير ۱۵ سال ارتباط دارد.
بسياري از والدين امروزي با مراجعه به مطب متخصصان اطفال، تغذيه و غدد، براي افزايش قد فرزندشان، تقاضاي مکمل روي مي کنند و حواس شــان به افزايش دادن اين عنصر در رژيم غذايي کودک نيست در حالي که اين ريزمغذي در ماهي و غذاهاي دريايي، جوانه ها، عدس، لبنيات، نخودفرنگي، گوشــت قرمز، غلات کامل و… به وفور يافت مي شود.

3. » ویتامین D

ویتامین D يکي از مهم ترين ويتامين هاي مورد نياز بدن اســت که جذب و استفاده ســلول هاي بدن از کلسيم به شدت به آن وابسته است. ماهي آزاد يا تن، جگر، پنير، تخم مرغ و …از منابع خوب اين ويتامين محسوب مي شوند اما نور آفتاب حرف اول را در تامين ويتامين D مورد نياز بدن مي زند.

4. » منیزیم

کلسيم، براي فعاليت، به ويتامين D نیاز دارد و عملکرد ویتامین D هم در نبود منيزيم، مختل مي شود.
منيزيم، يکي از اجزاي اصلي استخوان سازي است. آرد کامل گندم، برنج سبوس دار، تخمه آفتابگردان، مغز دانه ها و… از منابع مهم منيزيم هستند.
متاسفانه مصرف بالاي نمک و سديم که در رژيم غذايي کودکان امروزي بسيار شايع است باعث دفع منيزيم از بدن مي گردد.

5. » ویتامین A

اين ويتامين نه فقط در فرايند بينايي و عملکرد صحيح سيستم ايمني بلکه در رشد و ترميم استخوان ها نيز دخالت دارد. البته مصرف مکمل اين ويتامين بدون دستور پزشک نه فقط کمکي به رفع کوتاهي قدن مي کند بلکه ممکن است باعث مسموميت کودک شود. اين نکته مهم را نيز به خاطر داشته باشيد که بهترين سن براي مراجعه به متخصصان تغذيه براي افزايش قد حوالی ۸  سالگي در دختران و حوالی ۱۲ سالگی در پسران است.

» هورمون رشد و نقش آن در افزايش قد «

اگر چه در اکثر موارد، کوتاه قدي ناشــي از عوامــل فيزيولوژيک مثل کوتاه قدي سرشتي و کوتاه قدي فاميليال است اما کمبود هورمون رشد نيز ممکن است يکي از علل مطرح در اين زمينه باشــد.
کمبود اين هورمون از مهم ترين علل اندوکرين کوتاه قدي است که اگر به موقع درمان نشــود باعث کوتاه قدي شديد در دوران بزرگسالي خواهد شد. اين اختلال به دو صورت مادرزادي و اکتسابي ايجاد مي شود؛ مثلا نوع اکتسابي آن ناشي از بدخيمي، تروما، مننژيت، پرتودرماني و… است.
حالا مهم ترين سوال اين اســت که آيا استفاده از اين هورمون مي تواند همه کوتاه قدها را به آرزوي ديرينه شــان که چند سانتي متر قد کشيدن است، برساند؟ مسلما نه.
استفاده از هورمون رشد براي افزايش رشد قدي تنها در مواردي موثر و نتيجه بخش اســت که کودک به هر دليلي با کمبود اين هورمون در بدنش مواجه باشد. البته در  سالگي آغاز 5 ،4 اين صورت نيز بايد هورمون درماني از سنين پايين مثلا از حوالي شود تا بهترين نتيجه را در برداشته باشد. چرا که هورمون درماني در دختران پس از آغاز عادت ماهانه، ديگر نمي تواند آنقدرها موثر واقع شده و باعث افزايش قد شود.

> بسکتبال قد را بلند نمي کند

دکتر زهرا علیزاده (متخصص پزشکی ورزشی) میگوید: اگر ورزش و فعاليت بدني، به اندازه کافي و با شــدت مناســب انجام شــود، به کودک در افزايش رشد قدي اش کمک خواهد کرد. ورزش هاي قدرتي همــراه با انعطاف پذيري، باعث تقويت عضلات کودک شده اما روي رشد قدي وي تاثير چنداني ندارند.
ورزش هاي جهشــي نيز به افزايش طول اســتخوان ها کمک مي کنندا ماا ين تاثير در کنار عوامل مهم ديگري همچون ژنتيک و تغذيه درســت و اصولي معنا پيدا مي کند. فراموش نکنيد که بسکتبال، قد را بلند نمي کند؛ اين مربيان هستند که بلندقدها را براي بسکتبال انتخاب مي کنند.

> مصرف دارو باعث افزايش قد نمي شود

دکتر علیرضا اتقامتی (فوق تخصص غده) میگوید: مهم ترين عامل در تعيين رشد قدي يک فرد ژنتيکا ست. درواقع کودکي که ژن هاي خوبي دارد معمولا به حداکثر رشد قدي خود خواهد رسيد.
بعضي ها به غلط تصور مي کنند که با انجام ورزش شديد که باعث پايين آمدن درصد چربي بدن و وزن مي شود و با به تاخير انداختن عادت ماهانه در دختران مي توان رشد قدي آنها را بيشتر کرد؛ در حالي که اين مساله نيز پايه وا ساس چنداني ندارد و تنها در مواردي ديده مي شــود که کودک به ورزش هاي سنگين (ونه حرفه اي) مانند ماراتونب پردازد که البته انجام چنين ورزش هايي در ميان کودکان و نوجوانان شايع نيست.
در ضمن نبايد اين مســاله را ناديده گرفت که مصرف دارو نيز نمي تواند باعث افزايش رشد قدي کودکان و نوجوانان شود. درواقع بعد از دوران بلوغ هيچ محصولي قادر به تحريک استخوان ها و افزايش طول آنهان يست.

> رشد قد به نوع تغذيه وابسته است

دکتر ربابه شیخ الاسلام (متخصص تغذیه) میگوید: قد به شــدت به  نوع تغذيه، درآمد خانواده و ميزان دسترسي به خدمات بهداشتي و درماني وابسته است.
کارشناساني که نگران کوتاه قدي بچه هاي ايراني هستند، تحقيقات کشوري را مدنظر قرار مي دهند و وضعيت رشد قدي کودکان در جنوب خوزستان، جنوب خراســان، کرمان، کهنوج و… را بررسي مي کنند. علت شــيوع کوتاه قدي در ايــن مناطق فقر و دسترســي ناکافي به موادغذايي سالم و کافي در زمان رشد است.

 مستانه تابش - دانشنامه پزشکی



پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*