خونريزی شدید در دوران عادت ماهیانه

 

» تــــراژدی منــوراژی «

هر بار با نزديک شدن به دوره عادت ماهانه، استرس همه وجودش را می گيرد. به نظر خودش يک چيزی غيرطبيعی است؛ اما چند و چونش را نمی داند.
بقيه خواهرها و دوستان نزديكش كمی درد دارند ولی مثل او از همه كار و زندگی شان نمی افتند. خونريزی هايش آنقدر شديد است كه هربار كارش را به غش و ضعف می‌كشاند.
يكی، دوباری هم خواسته قضيه را پيگيری كند ولی دور و بری ها گفته اند كه نگران نباشد چون هر زنی با زن ديگر فرق دارد و لابد طبيعت بدن او هم اين جوری  است! البته حرف يكی از دوستانش هم كه گفته بود ممكن است كار به نمونه برداری برسد، حسابی ترسانده بودش…

اين جملات برای شما آشنا است؟ آيا شما هم در دوران عادت ماهانه خود دچار خونريزی های شديد هستيد و می خواهيد علتش را بدانيد؟
شايد هم يك دفعه دچار اين حالت شده ايد و ترس برتان داشته كه مبادا يك نوع بدخيمی سر وقتتان آمده باشد؟

دكتر كتايون برجيس، متخصص زنان و زايمان و فلوشيپ نازايی به سوالات شما درباره «منوراژی» يا همان خونريزی های شديد و طولانی در دوران عادت ماهانه پاسخ می دهد.

نمای نزديک از منوراژی

خونريزی های شديد و طولانی قاعدگی

برای اينكه بدانيم علت خونريزی های شديد و طولانی در دوره عادت ماهانه چيست، در ابتدا بايد بدانيم كه اصلا چرا طیا ين دوران دچار خونريزی می شويم.
ديواره رحم ما از سه لايه تشكيل شده است كه داخلی ترين لايه آن «آندومتر»ن ام دارد و حفره رحمی را می پوشاند. طی دوره قاعدگی آندومتر رحم دچار تغييرات فراوانی می شود كه عامل آن ترشح هورمون های زنانه استروژن و پروژسترون است.
اين تغييرات نوعی آمادگی  است تا اگر تخمكی لقاح يافت، بتواند در اين فضا لانه  گزينی كند. حالا گر لانه گزينی انجام نشود، آندومتر درا نتهای سيكل قاعدگی و با قطع هورمون ها ريزش كرده و دچار خونريزی می شود.
اگرا ين خونريزی بيش از حد (بيش از ۸۰ سی سی) يا طولانی مدت (مساوی يا بيشتر از ۸ روز) باشد و البته در فواصل منظم نيز رخ دهد، يعنی شما دچار منوراژی هستيد.
اين مشكل نسبتا شايع است به طوری که ۳۰ درصد از زنان در سنين باروری اين علایم را تجربه می‌کنند و گناه بیش از ۷۴/۷ دهم درصد از كم خونی های فقر آهن در خانم ها هم به گردن همين خونريزی های شديد و طولانی است!
منوراژی نه تنها باعث كم خونی می شود، بلكه شما را دچار ضعف و بی حالی می‌كند و در نتيجه كيفيت زندگی تان را طی چند روز دوران عادت ماهانه كاهش می دهد. ولی نگران نباشيد چون منوراژی به خودی خود خطرناك نيست يا شايد حتی دليل مشخصی هم نداشته باشد.

يادتان باشد اگر خونريزی تان آنقدر شديد است كه:

> طی يك ساعت بيش از يك تامپون يا نوار بهداشتی استفاده می‌كنيد.
> نياز به استفاده از نوارهای بهداشتی چندلايه و با قدرت محافظت بالا داريد.
> طی شب مجبور می شويد يك يا چند بار بيدار شده و نوار بهداشتی را تعويض كنيد.
> اگر خون به صورت لخته های بزرگ از بدنتان خارج می شود.
> اگر حجم سنگين خونريزی فعاليت های روزمره شما را فلج می‌كند.
> اگر در دوران عادت ماهانه دچار علائمی مثل خستگی، ضعف و تنگی نفس می شويد.

باید برای تشخيص قطعی منوراژی به متخصص زنان مراجعه كنيد.

درمان منوراژی

از درمان علامتی تا جراحی

تشخيص علت منوراژی در تعيين رويكرد درمانی اهميت ويژه ای دارد. مهم اين است كه دور خوددرمانی را خط بكشيد.
درست است كه شايد پشت اين خونريزی شديد و طولانی علت نگران كننده ای وجود نداشته باشد، اما شايد به علت نوعی بدخيمی دچار اين حالت شده باشيد كه بايد هرچه زودتر تشخيص داده شده و تحت درمان قرار بگيرد.
استفاده از داروهای ضدالتهابی غيراستروئيدی مانند ايبوپروفن و ناپروكسن با كاهش سطح پروستاگلاندين، ۲۰ تا ۲۵ درصد از خونريزی دوره قاعدگی را كاهش می دهد اما مصرف طولانی شان با عوارض گوارشی و… همراه است.

اگر خونريزی شديد، ناشی از سندرم تخمدان پلیكيستيك باشد، بيمار بايد در كنار دارو درمانی وزن نيز كم كند تا علائم بيماری و در كنار آن خونريزی های شديد دوره عادت ماهانه اش كاهش پيدا كند.
در مجموع برای درمان منوراژی بررسی هورمونی، بررسی سيستم انعقادی، بررسی های آناتوميك حفره رحمی، آزمايشات پاراكلينيكی و يك معاينه كامل ضروری است.

برای آن دسته از خانم هايی هم که بالای ۳۵ سال سن دارند و دچار تغييرات سيكل قاعدگی شده اند، ممكن است نمونه برداری از آندومتر لازم باشد. در بعضی از موارد منوراژی، درمان های تهاجمی مانند جراحی نيز ضرورت می‌يابد.

گياه درمانی برای خلاصی از منوراژی

در کنار درمان های نوین پزشکی، داروهای گیاهی نیز می توانند در تخفیف علایم مبتلایان به منوراژی مورد استفاده قرار گیرند. در این موارد استفاده از یک یا چند گیاه دارویی باعث کنترل خونریزی شدید و آزاردهنده قاعدگی، پیشگیری از آنمی یا کم خونی فقر آهن و بازگرداندن الگوی قاعدگی نرمال می شوند.

در مطالعه ای که به تازگی روی تاثیر استفاده از داروی گزنه در کاهش علائم زنان مبتلا به منوراژی انجام شده، نشان داده شده است که بهبودی نسبی زنانی که طی مدت دو ماه از عصاره این گیاه برای درمان خونریزی های شدید دوران قاعدگی خود استفاده کرده بودند، بیش از گروه هایی بوده که درمان های رایج را دریافت کرده اند.
علاوه بر این تاثیر زنجبیل بر مهار سنتز پروستاگلاندین ها نیز به اثبات رسیده است و مصرف آن از پیش از آغاز خونریزی می تواند در کاهش علایم منوراژی تاثیر داشته باشد.
پنج انگشت نیز از جمله گیاه هان دارویی است که برخی ها از آن به عنوان گیاه جادویی زن ها یاد می کنند و داروسازان مصرف آن را یکی از بهترین جایگزین ها برای هورمون درمانی می دانند.
در یک مطالعه علمی نشان داده شده است که مصرف ۱۵ قطره از عصاره این گیاه می تواند تعداد روزهای خونریزی یک دوره قاعدگی را در خانم ها محدود کرده و خونریزی را کاهش دهد.
مصرف این گیاه بر روی غده هیپوتالاموس و هیپوفیز تاثیر گذاشته و آزادسازی هورمون FSH را مهار می کند.

چه عواملی در بروز منوراژی نقش دارند

برای آنهايی كه دچار خونريزی های شديد و طولانی دوران قاعدگی هستند، به خصوص اگر به طور ناگهانی دچار اين حالت شده باشند، چيزی مهم تر از اين نيست كه بدانند چرا دچار منوراژی شده اند.

1. » برهم خوردن تعادل هورمونی:

سيكل قاعدگی طبيعی نتيجه تعادل هورمونی در بدن خانم هاست. هر چيزی كه اين تعادل را بهم بزند می تواند باعث هموراژی يا خونريزی شديد شود.
اين عدم تعادل ممكن است برای هورمون های زنانه اتفاق بيفتد يا به عنوان مثال نتيجه اختلالات غده تيروئيد (كم كاری و پركاری) باشد. بر هم خوردن تعادل هورمونی در زنانی كه به سن يائسگی نزديك می شوند و در نوجوانانی كه به تازگی بالغ شده اند، از شايع ترين دلايل منوراژی است.

2. » بزرگ بودن رحم:

وقتی رحم يك زن از حالت طبيعی بزرگتر باشد، فضای مربوط به آندومتر افزايش يافته و در نتيجه در پايان سيكل قاعدگی خونريزی های بيشتری خواهد داشت.

3. » فيبروئيد رحمی:

فيبروئيد يا رشد توده های خوش خيم در داخل رحم از جمله عوامل شايع ديگری است كه معمولا طی سنين باروری رخ می دهد و می تواند به خونريزی های شديد منجر شود چرا كه باعث افزايش اندازه رحم می شوند و در نتيجه ريزش آندومتر با خونريزی بيشتری همراه خواهد بود.

4. » پوليپ:

پوليپ ها يا همان غده های كوچك و خوش خيمی كه در پوشش ديواره رحم به وجود می آيند نيز از ديگر علل شايع منوراژی هستند.

5. » بدخيمی ها:

هرچند كه اين علت منوراژی چندان شايع نيست، ولی بايد بدانيد كه سرطان رحم، دهانه رحم و تخمدان نيز می توانند منجر به خونريزی های شديد در دوران قاعدگی شوند.

6. » بی نظمی های سيكل قاعدگی:

هر علتی كه باعث شود در يك ماه ريزش آندومتر اتفاق نيفتد، منجر به خو نريزی غيرطبيعی و شدید در ماه یا ماه‌های بعد می گردد چون لايه  های آندومتر روی هم تلنبار شده و ريزش در دوره بعدی را شديدتر خواهد كرد.

7. » استفاده از داروهای رقيق كننده خون
8. » بيماری های كبدی، كليوی يا اختلالات انعقادی
9. » سندرم تخمدان پلی كيستيک يا PCOD

اين سندرم كه اغلب با چاقی رابطه تنگاتنگ دارد، در نتيجه مقاومت ژنتيكی به انسولين بوجود می آيد و ميزان شيوع آن در خانم ها بسيار زياد است؛ بطوريكه تقريبا از هر ۱۰ خانمی كه در سنين باروری هستند، ۶ نفر دچار اين سندرم می شوند.

مستانه تابش - دانشنامه پزشکی