Search
میوه و سبزیجات در کودکان

دانستنی ها و راه حل‌های بی‌اشتهایی کودکان

میوه و سبزیجات در کودکان

» بخور ديگه بچه! «

نداشتن اشتهای کافی برای غذا خوردن یا کم شدن ناگهانی اشتها یکی از مشکلاتی است که وقتی در یک کودک بروز می کند، می تواند پدر و مادرش را تا حد مرگ بترساند و نگران کند!
مساله اشتها این روزها آنقدر مهم و حیاتی تلقی می شود که بعید نمی دانم اگر شکسپیر زنده بود، پرسش «خوردن یا نخوردن؛ مساله این است!» را در دهان هملت می گذاشت!
همه ما می دانیم که داشتن یک رژیم غذایی متعادل یا متنوع در طول روز تا چه اندازه بر رشد کودک تاثیر می گذارد؛ اما به نظرتان وادار کردن او به غذا خوردن چاره کار است؟ اصلا مگر می شود به بچه ای که می گوید اشتها ندارد یا دلش غذا نمی خواهد، به زور غذا خوراند؟!

بی ‏اشتهایی‏ کودك‏ یا‏ توهم‏ والدین؟

یک سال اول زندگی دوران رشد سریع کودکان است. تا چشم بر هم می گذارید بزرگ می شوند و تغییراتشان روز به روز قابل مشاهده است. از یک سالگی به بعد، سرعت رشد به طور قابل ملاحظه ای کاهش پیدا می کند.
شاید برای والدین کمی عجیب به نظر برسد که چطور وزن کودك طی ۱۲ ماه اول ۳ برابر شده و از آن به بعد فقط ۳-۲ کیلوگرم در سال افزایش وزن دارد. یا چطور ممکن است قد کودك که در سال اول تولد ۵۰ درصد افزایش پیدا کرده بود، تا چهارسالگی دو برابر نشود؟
به طور قطع در این دوران اندازه غذا خوردن کودك و تعداد دفعات آن نیز نسبت به قبل متفاوت خواهد بود؛ اما خیلی از والدین نمی توانند این تغییرات را قبول کنند و پیش خودشان فکر می کنند که لابد پای بیماری یا کمبود اسرارآمیزی در میان است که روی اشتهای کودکشان تاثیر گذاشته است.
از طرف دیگر بسیاری از والدین دید درستی نسبت به توانایی کودك برای غذا خوردن در هر وعده ندارند و اگر کودك قاشق هفتم و هشتم پلو را رد کند، احساس می کنند که چیزی نمانده که آسمان روی سرشان خراب شود!

کاهش‏ طبیعی‏ اشتهای‏ کودکان

طی ۱ تا ۵ سالگی اشتهای کودك کم می شود. والدینی که به متخصص تغذیه مراجعه می کنند با نگرانی می گویند: «انگار هیچ وقت گرسنه اش نیست!»، «غذایی که می خوره خیلی کمه» یا «تا وقتی قاشق رو به زور توی دهانش نکنیم، چیزی نمی خوره» و جملاتی مثل این.
تا زمانی که سطح انرژی کودك شما طبیعی و نرمال است و او بر اساس منحنی های استاندارد، به اندازه کافی (بر اساس سن و جنس) قد می کشد و وزن می گیرد، بهتر است بیش از حد نگران تغذیه او نباشید و وسواس به خرج ندهید. یادتان باشد با نگاه کردن دائمی به بشقاب غذای کودك، تشویق کردن او هنگام خوردن، دادن جایزه برای غذا خوردن یا تنیبه کردن وی برای پس زدن یک غذای خاص، اشتهای او را واقعا کم خواهید کرد.

چه زمانی نگران شویم؟

همان طور که گفته شد کاهش نیاز کودك به کالری و انرژی در طول روز که ناشی از پایین آمدن سرعت رشد در یک تا پنج سالگی است، باعث می شود که او کم  اشتهاتر از قبل به نظر برسد؛ اما اگر این کاهش اشتها با یک یا چند مورد از علائم زیر همراه شد، باید با یک متخصص تغذیه مشورت کنید.

» کودك در حال از دست دادن وزن است.
» کودک طی ۶ ماه گذشته اصلا وزن نگرفته است.
» کودك علاوه بر بی اشتهایی، تب یا اسهال و… هم دارد.
» کودك برخی از غذاها را قورت نمی دهد و از دهان بیرون می آورد یا بعد از غذا خوردن استفراغ می کند.

وقتی پای آهن در بی‌اشتهایی کودک در میان است

یکی از شایع ترین علل پزشکی که منجر به از دست رفتن اشتهای کودکان نوپا می شود، آنمی یا کم خونی فقر آهن است. فقر آهن در آن دسته از خردسالانی که منابع غذایی غنی از آهن از جمله گوشت یا غلات غنی شده را در برنامه غذایی روزانه خود ندارند، شایع است که می تواند باعث کاهش اشتها، کاهش انرژی برای انجام فعالیت های عادی و روزمره و رنگ پریدگی شود.
البته کم خونی فقر آهن با علائم دیگری از جمله خواب آلودگی در طول روز و پرخاشگری و تحریک پذیری نیز همراه است. استفاده بیش از حد از شیر گاو (که منبع بسیار فقیر آهن است) در این سن می تواند باعث دریافت کالری زیاد و در نتیجه نبود میل کافی برای خوردن سایر مواد غذایی شود. خوردن آبمیوه به مقدار زیاد نیز می تواند همین اثر را داشته باشد.

ویتامین ها معجزه می‌کنند؟

یکی از سوال  های مهم والدینی که با یک کودك بی اشتها طرفند، این است که آیا غنی کردن برنامه غذایی فرزندشانا ز ویتامین ها و مواد معدنی می تواند رویا شتهای او تاثیر داشته باشد؟ «احتمالا» پاسخی است که متخصصان آکادمی پزشکی اطفال آمریکا به این پرسش می دهند.

ویتامین B12:

این ویتامین که تحت عنوان کوبالامین شناخته می شود به بدن کمک می کند که انرژی را از مواد غذایی استخراج کرده و چربی ها و پروتئین ها را متابولیزه کند. علاوه بر این نقش این ویتامین در حفظ سلامت کبد، مو، چشم و پوست نیز حیاتی است.
کمبود ویتامین B12 در میان کودکانی که به مدت طولانی با شیر مادر تغذیه شده اند، نسبتا شایع بوده و علائم آن در اواخر دوران نوپایی بروز می کند.
بر اساس مقاله ای که در مجله «بیماری های متابولیک ارثی» به چاپ رسیده، کمبود ویتامین B12  در کودکان منجر به تاخیر در رشد، اختلال سیستم عصبی مرکزی، امتناع از خوردن غذا، ترش کردن و… می شود.
در همین مقاله آمده است که استفاده از مکمل ویتامین B12 می تواند اشتهای این کودکان را افزایش دهد. البته یادتان باشد کها ین تاثیر فقط درمورد کودکان مبتلا به کمبود B12 به اثبات رسیده، نه همه بچه های بی اشتها.
مصرف روزانه توصیه شده این ویتامین بر اساس اعلام متخصصان مرکز پزشکی دانشگاه مریلند ۰/۹ میکروگرم (برای کودکان یک تا سه ساله) و ۱/۲ میکروگرم (برای کودکان ۴ تا ۸ ساله) است.
علاوه بر این یادتان باشد که تخم مرغ، محصولات لبنی، گوشت گاو و ماهی جزو منابع خوب این ویتامین هستند.

روی:

یکی از علائم اولیه کمبود روی در کودکان بی اشتهایی است که در مراحل پیشرفته می تواند منجر به اختلالات رشد، تاخیر در بهبود زخم ها، کاهش حس چشایی و بویایی و مشکلات پوستی شود.
آکرودرماتیت انتروپاتیکا نیز نوعی بیماری نادر ژنتیکی است که مبتلایان به آن نیز دچار کمبود روی هستند. بد نیست بدانید که روی به تنظیم PH بدن هضم پروتئین ها و کربوهیدرات ها، حفظ غشای سلولی و… کمک می کند و میزان توصیه شده مصرف آن برای کودکان ۱ تا ۳ سال٬ ۳ میلی گرم و برای کودکان ۴ تا ۸ سال٬ ۵ میلی گرم است.

منابع خوب روی شامل لوبیا، مرغ، لوبیا سبز، گوشت قرمز و غلات سبوس دار است.

ویتامین D:

به جذب روی و سایر ویتامین ها و مواد معدنی از جمله کلسیم، منیزیم، آهن، فسفر و ویتامین A کمک می کند. بنابراین کمبود آن منجر به دریافت ناکافی این عناصر شده  و با خستگی و بی اشتهایی همراه است.
آن دسته از کودکانی که دچار عدم تحمل لاکتوز هستند و نمی توانند به اندازه کافی شیر بخورند، بیش از سایرین در معرض کمبود ویتامین D قرار می گیرند. پس اگر کودك شما به این بیماری  مبتلاست، او را به مدت کافی در معرض نور آفتاب قرار داده و از دادن خوراکی هایی مانند تخم مرغ و ماهی غافل نشوید.
آیا همه چیزهایی که در مورد اهمیت این ویتامین ها و مواد معدنی گفته شد به معنای آن است که پدرها و مادرها می توانند به کودك بی اشتها مکمل مولتی ویتامین و مینرال بدهند؟ مسلما نه.
اظهار نظر در مورد لزوم مصرف مکمل ها تنها برعهده پزشک و متخصص تغذیه کودك شماست. متخصصان انجمن ملی طب مکمل و جایگزین در آمریکا به همه والدین توصیه می کنند که یادشان نرود فرزند آنها یک بزرگسال کوچک نیست و ممکن است واکنش او به این قبیل مکمل ها با واکنش بدن یک فرد بزرگسال کاملا متفاوت باشد.

» استفاده ‏از‏ طبیعت‏ برای‏ تقویت‏ اشتهای‏ کودك «

» انجیر، چه تازه باشد و چه خشک شده به خوبی می تواند اشتهای کودك را افزایش دهد. البته خرما هم تقریبا همین تاثیر را بر کودکان می گذارد. البته به شرطی که از خوردن خرما بدشان نیاید.

» لیموترش نیز یکی دیگر از میوه های افزایش دهنده اشتهاست که هم در کودکان و هم در بزرگسالان موثر است. شاید فرزند شما دوست نداشته باشد سالادش را با لیمو بخورد. نگران نباشید درا ین حالت یک لیوان لیموناد تازه و خنک بدون گاز، هم سرحالش می آورد و هم اشتهایش را تنظیم می کند.

» اکثرچه ها عاشق طعم ترش تمبر هندی هستند و یکی، دو قاشق از آن را در وقت میان وعده رد نمی کنند. شاید جالب باشد بدانید که این میوه علاوه بر ملین بودن، افزاینده اشتها نیز هست.

» سیر هم در افزایش اشتها موثر است و هم در بهداشت دهان و دندان کودکان . البته اگر از طعم سیر در غذا خوششان نمی آید، بی جهت اصرار نکنید. چون همین اصرارها به خودی خود کودك را بی اشتها می کند یا باعث لجبازی او در هنگام غذاخوردن می شود.

» گشنیز از جمله سبزیجاتی است که می‌تواند فیبر لازم را به بدن کودك شما برساند و البته اشتهایش را هم تقویت کند.

» انار، این میوه یاقوتی سرشار از انواع ویتامین‌ها و آنتی اکسیدان هاست ونوشیدن یک لیوان آب انار همراه یک قاشق کوچک عسل (یا حتی بدون آن) به شدت اشتها را برمی انگیزد.

 مستانه رجبيان - دانشنامه پزشکی



پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*