Search
سالمندی

سالمندی سالم با چکاپ های دوره ای

سالمندی

» پیری دلیلی بر داشتن بیماری نیست «

خوشبختانه جمعیت سالمندان در بسیاری از کشورها روبه ازدیاد گذاشته است. علت اصلی این موضوع ارتقاء سطح بهداشت و مراقبت های پزشکی منظم و تخصصی است که از این عزیزان به عمل می آید.
همان طور که می دانید دوران سالمندی با امراض گوناگونی همراه است. سیستم ایمنی سالمندان ضعیف تر شده و همین امر نیز بروز انواع بیماری ها مانند سرطان ها، بیماری های عفونی، قلبی – عروقی و… را در آنها افزایش می دهد اما خوشبختانه امروزه آزمایش ها و راه های تشخیص زیادی وجود دارد که به موقع و در همان مراحل اولیه، بیماری را تشخیص داده و با درمان مناسب مانع از پیشروی بیماری در بدن سالمند می شود.
تجربه نشان داده سالمندانی که به توصیه های پزشک خود گوش می دهند سلامت جسمی و روحی خود را نیز حفظ می کنند.
اگرچه این موضوع به دوران سالمندی یعنی تقریبا به سنین بعد از ۶۵ سالگی اختصاص دارد ولی بعضی از آزمایش ها باید خیلی زودتر از این دوران انجام شوند و مهم ترا ینکه پیشینه خانوادگیا ز لحاظ بیماری باید مدنظر قرار گیرد.

آزمایش های روتین دوران سالمندی

آزمایش خون: یکی از بهترین، کم هزینه ترین و ساده ترین آزمایشاتی که می تواند اطلاعات خوبی درباره وضعیت بدن انسان بدهد آزمایش خون است. در آزمایش خون، سطح گلبول های قرمز، پلاکت ها و گلبول های سفید خون اندازه گرفته و بسیاری از بیماری ها مانند کم خونی، علت ضعف، عفونت و… مشخص می شود.
سنجش قندخون نیز از طریق آزمایش خون میسر است؛ سالمندان به خصوص آنهایی که اضافه وزن هم دارند در معرض ابتلا به دیابت هستند؛ بنابراین با آزمایشات دوره ای سنجش قندخون که اغلب هر ۶ ماه یک بار انجام می شود٬ می توان میزان افزایش اندک قندخون یا مرحله پیش دیابت را تشخیص داد و با کم کردن وزن یا اقدام به موقع مانع از ورود بیمار به مرحله دیابت شد.
توجه داشته باشید که برای تعیین قندخون باید ناشتا باشید زیرا قندخون به راحتی تحت تاثیر مواد غذایی شیرین یا حاوی کربوهیدرات ها قرار می گیرد ؛ب نابراین از مصرف آنها قبل از انجام آزمایش خون خودداری کنید.
موادی که خوردن آنها می تواند به سرعت میزان قندخون را افزایش دهد و در نتیجه آزمایش خلل ایجاد کند عبارت است از آبمیوه های صنعتی، چای با قند یا شکر، قهوه شیرین یا همراه با شیر و خامه، انواع نان یا غلات بدون سبوس و… .

آزمایش چربی خون: شامل اندازه گیری گلیسیرید و تری گلیسیرید خون است. بالارفتن این دو فاکتور باعث رسوب چربی در عروق می شود و احتمال سکته قلبی راب یشتر می کند. در صورتب الاب ودن چربی خون با تجویز دارو و کاهش وزن، می توان میزان آن را کاهش داد. برای انجام آزمایش خون نیز باید حتما ناشتا باشید. مدت زمان ناشتا بودن ۶ تا ۸ ساعت و گاهی حتی ۱۲ ساعت است اما بهتر است زمان دقیق آن را ا ز آزمایشگاه یا پزشک معالج سوال کنید. با آزمایش خون همچنین می توان از تغییر سطح آنزیم های کبدی، بیلی روبین و بیلی وردین خون، کراتینین و اوره، هورمون های خون، الکترولیت ها و سطح پتاسیم، کلسیم، فسفر، منیزیم، بیکربنات، کلر و… نیزا طلاع یافت.

آزمایش ادرار: رنگ غیرطبیعی ادرار، غیرشفاف بودن ادرار، وجود بوی بد، کاهش وزن مخصوص ادرار، وجود قند، پروتئین و گلبول های قرمز و سفید درا درار، کاهش یا افزایش PH و… می تواند نشانه وجود بیماری در سالمندان باشد. آزمایش ادرار روش تشخیصی مناسبیب رای وجودا ختلالات در عملکرد کلیها ست.

آزمایش مدفوع: این آزمایش کارایی زیادی در علم پزشکی دارد ولی مهم ترین نشانه آن در سالمندان وجود خون در مدفوع است. از آنجا که بروز بیماری های روده ای بعد از ۶۰ سالگی بیشتر می شود و متاسفانه درا وایلب یماری هیچ علامتی وجودن داردب ا آزمایش مدفوع می توان وجود خونن هفته را تشخیص داده و اقدام به موقعی انجام داد.

اندازه گیری فشارخون: بسیاری از سالمندان مبتلا به پرفشارخونی هستند. فشارخون طبیعی انسان ۱۲ (سیستول) بر ۸۰ (دیاستول) است. اگر فشارخون سالمند از ۱۴۰ روی ۹۰ فراتر رود یعنی مبتلا به پرفشاری خون است و باید دارو دریافت کند. فشارخون بالا باعث بیماری های قلبی عروقی و نهایتا سکته قلبی یا مغزی خواهد شد؛ بنابراین بهتر است بیماران ضمن مراجعات ماهانه به پزشک، مصرف نمک خود را محدود کرده و سعی کنند ورزش های ساده هوازی و پیاده روی را انجام دهند.

معاینه چشم: ضعف بینایی شامل نزدیک بینی، دوربینی، نابینایی، آب مروارید و گلوکوم یا آب سیاه از مشکلات شایعی هستند که با افزایش سن گریبان همه انسان ها را می گیرند. ضعف بینایی و نبود دید علاوه بر اینکه ممکن است باعث صدمه و برخورد فرد سالمند به اجسام شود، در روحیه او نیز تاثیر خواهد گذاشت. برای اینکه از وضعیت بینایی تان مطمئن شوید بهتر است سالی یک بار به متخصص بیماری های چشم مراجعه کنید زیرا اگر در درمان آب مروارید تاخیر صورت بگیرد به آب سیاه تبدیل شده و منجر به کوری سالمند خواهد شد؛ در حالی که درمان آب مروارید بسیار ساده است و طی یک عمل جراحی کوتاها نجام می شود.

سنجش تراکم استخوان: نام دیگر سنجش تراکم استخوان، دانسیتومتری است که معیاری برای اندازه گیری موادمعدنی استخوان جهت تشخیص میزان پوکی استخوان ها شناخته می شود. پوکی استخوان در زنان یائسه بسیار بیشتر از مردان دیده می شود. اغلب افراد دارای پوکی استخوان، با یک بار زمین خوردن ساده دچار شکستگی در ناحیه مچ دست، ستون مهره ها، گردن ران و لگن می شوند. متاسفانه شکستگی ها ناتوان کننده هستند و گاهی هم باعث مرگ سالمند می شوند.
پوکی استخوان دلایل گوناگونی دارد که عوامل ژنتیکی، سوءتغذیه، ابتلا به برخی بیماری ها و مصرف داروهای کورتونی در درازمدت در بروز آن نقش دارند. اگر پوکی استخوان ثابت شود بیمار حتما باید تحت درمان قرار بگیرد. خوشبختانه با مصرف مواد غذایی حاوی کلسیم و پروتئین و تجویز دارو می توان از پوکی استخوان پیشگیری کرد. ولی پوکی استخوان درمان قطعی ندارد.

اگر در خانواده تان سرطان دیده شده است…

سرطان بیماری ترسناک و بسیار پرهزینه ای است. البته اگر همین بیماری مهلک و رعب آور در مراحل ابتدایی تشخیص داده شود نه ترسناک است و نه پرهزینه.
تشخیص زودهنگام فقط در صورتی میسر است که سالمندان و حتی افراد جوان در معرض خطر، آزمایشات دوره ای را انجام دهند، اما پرسشی که مطرح می شود این است آزمایشات دوره ای کدامند و چه افرادی باید آنها را انجام دهند؟ افرادی که در خانواده شان یک فرد مبتلا به سرطان داشته یا دارند باید در اسرع وقت به پزشک مراجعه کرده و آزمایشاتی را که مربوط به آن سرطان است انجام دهند.
اگر در خانواده ای چندین نفر مبتلا به سرطان هستند یعنی احتمال پخش بودن ژن سرطانی در این خانواده زیاد است؛ بنابراین بهتر است دیگر اعضای خوانده ۱۰ سال زودتر از سن فرد مبتلا، معاینات و آزمایشات دوره ای را شروع کنند. این روند پیشگیری از سرطان به سالمندان نیز توصیه می شود.
همان طور که اشاره شد سالمندان در معرض ابتلا به سرطان های زیادی هستند که به شایع ترین آنها اشاره می کنیم:

1. » سرطان روده بزرگ

بعد از ۵۰ سالگیا حتمال وجود پولیپ روده بیشتر می شود.ا غلب پولیپ ها در ابتدا خوش خیم هستند ولیا حتمال بدخیم شدن آنها در آینده زیادا ست. پس با یک آزمایش کولونوسکوپی ساده می توان بلافاصله آنها را شناسایی و خارج کرد. محققان می گویند اگر سرطان روده بزرگ به موقع تشخیص داده شود بیش از ۹۰ درصد مبتلایان کاملا بهبود می یابند.
کولونوسکوپی بعد از ۵۰ سالگی در افراد کم خطر معمولا هر ۱۰ سال یک بار انجام می شود ولی درا فراد پرخطر به خصوص کسانی که در خانواده شان فرد مبتلا به سرطان روده بزرگ وجود دارد در فواصل کوتاه تری آن هم با نظر پزشک معالج انجام می شود.

2. » سرطان پستان در زنان

۷۰ درصد زنانی که بعد از ۶۵ سالگی به سرطان پستان مبتلا می شوند فوت می کنند. از این رو همه زنان باید بعد از ۴۰ سالگی به طور دوره ای ماموگرافی را انجام دهند. البته زنانی که بستگان درجه اول آنها به سرطان پستان مبتلا بوده باید خیلی زودتر آزمایشات غربالگری را انجام دهند. ماموگرافی از سن ۴۰ سالگی و معمولا هر سال یک بار و بعد با تشخیص پزشک معالج هر دو سال یک بار انجام می شود.

3. » پاپ اسمیر

پاپ اسمیر نوعی نمونه برداری از دهانه رحم است که برای تشخیص زودهنگام سرطان دهانه رحم استفاده می شود. نمونه برداری به آزمایشگاه آسیب شناسی فرستاده شده و نمونه از نظر سلول های سرطانی و حتی وجود عفونت ها بررسی می شود. اولین غربالگری معمولا باید سه سال پس از آغاز فعالیت جنسی واژینال انجام و سپس هر سال تکرار شود. قطع
غربالگری هم در سن هفتاد سالگی است البته به شرط اینکه در ۱۰ سال گذشته تست متوالی طبیعی وجود داشته باشد.

4. » سرطان پروستات در مردان

غده پروستات در گردن مثانه واقع شده است. این غده بعد از ۴۰ سالگی شروع به رشد می کند. در بعضی از مردان این روند فیزیولوژیک کمی سریع تر است و باعث می شود علائم ادراری به وجود بیاید. بزرگی خوش خیم پروستات عاملی برای انسداد مجرای ادرار است اما مشکل مردان فقط بزرگی خوش خیم نیست زیرا گاهی پروستات سرطانی هم می شود؛ بنابراین مردان بهتر است بعد از ۴۰ سالگی با پزشک خود درباره سلامت پروستات شان مشاوره کنند. آزمایش خون که در آن آنتی ژن اختصاصی پروستات یا PSA نام دارد اطلاعات خوبی درباره سلامت پروستات ارائه می دهد.

وحید پناهی - دانشنامه پزشکی



پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*