Search
سندروم پای بي قرار یا RLS

سندروم پای بي قرار یا RLS

 

حتما شما هم کسانی را دیده اید که موقع خواب بی وقفه پاها را به هم می مالند و با خودتان فکر کرده اید که اگر به جای آنها بودید حتی یک دقیقه هم به خواب نمی رفتید.
این افراد بسته به ســن، تحصیلات و …مشکلشان را با استفاده از کلمات متفاوتی توضیح می دهند، اما یک چیز در تمام تفسیرها مشترک است، هیچ کدام از این بیماران احساسشــان را با بیان کلمه «درد» توضیح نمی دهد و همگی ابراز می کنند که یک احســاس ناخوشایند شبیه گزگز، برق گرفتگی, مورمور شدن یا چیزی شــبیه آن دارند که به هم مالیدن و حرکت دادن پاها می تواند به طــور موقت آن را برطرف کند. با این اختلال که «ســندروم پای بی قرار» نام دارد آشنا شوید.

تعریف

ســندروم پــای بی قرار (به انگلیسی Restless Leg Syndrome) كــه بــه اختصــار RLS نامیده می شود نوعی اختلال حركتی است كه باعث بروز اختلال خواب می شود. كسانی كه دچار اين اختلال هســتند در هنگام خواب حسی شبيه گزگزشدن، برق گرفتگی، حركت مايعات زير پوست، راه رفتن مورچه، مورمور شدن، كشيدگی و سوزش را تجربه می‌كننــد كه در مجمــوع باعث احســاس نياز به حركت دادن پاها برای رفع آنها می شــود.
اوج بروز اين مشكلات در زمان عصر و شب است؛ به همين علت بيمارانی كه دچار اين اختلال هستند معمولا در به خواب رفتن مشــكل دارند و در طول خواب هم چندين بار بيدار می شوند.
سندروم پای بی قرار يك اختلال عصبی- حركتی شايع است كه چيزی حدود ۱۰ درصد از بزرگسالان به آن مبتلا هستند. يك سوم از افراد مبتلا به اين سندروم علائم شديد تــا متوســط آن را تجربه می‌كنند كــه به درمان دارويی نياز دارند.
اگرچه ي كســوم افراد مبتلا به RLS قبل از رســيدن به ۱۸ ســالگی علائم اين اختلال را بروز می دهند، اما شــيوع آن در افرادی با سنين بالاتر بيشتر اســت. اين اختلال در زنان و كسانی كه دچار چاقی و دارای تحرك بدنی كمتر هستند بيشتر ديده می شود.

تشخیص

هيچ نوع روش آزمايشــگاهی يا تصويربرداری برای تشخيص اين اختلال وجود ندارد و پزشك معمولا از علائم ذكر شده به وســيله بيمار آن را تشخيص می دهد.
همچنين شــناخت وضعيت های خاص، كمبودها و داروهايی كه می توانند بروز اين اختلال را تشديد كنند، می تواند در تشخيص آن موثر باشد.
يكی از نكات قابل توجه در شــناخت اين اختلال، تشــخيص افتراقی آن بــا ADHD در كودكان است و مســاله ديگر توجه به تشخيص افتراقی آن با دردهای مفصلی در افراد سالمند.
آكاتزيا، كرامپ شبانه و لنگی متناوب از ديگر بيماری هايی هستند كه بايد به تشخيص افتراقی آنها با RLS توجه شود.

بررســی ارتباط بين كاهش دوپاميــن و آهن در دســتگاه عصبی مركزی مبتلايان به اين سندروم نشان داده است كه ســطح آهن در بعضی از مراكز مغز ماننــد ماده ســياه Substantia Nigra و پوتامن پايين تر از مقدار طبيعی آن است.
همچنين ســطح فريتين در مايع مغزی-نخاعی اين افراد به طور قابل توجهی كمتر از مقدار طبيعی اســت. به همين دلايل بررسی آزمايشــگاهی اين فاكتورها می توانــد به تشــخيص اين اختــلال كمك كند.
بديهی اســت كه اطلاع از تاريخچه خانوادگی ابتلا به اين اختلال، درمان های قبلی، عادت ها و سبك زندگی تشــديدكننده اختلال هــم می توانند به تشخيص دقيق تر آن كمك كنند.

شیوع و سیر بیماري

سندروم پای بی قرار مشــكل نسبتا شايعی است. آمارهای موجود نشــان می دهند كه چيزی حدود ۱۰ درصد از مردم عادی دچار این اختلال هستند و شيوع آن در زنان بيشــتر از مردان و در افراد سالمند بيشــتر از جوانان است. سندروم پای بی قرار سير نســبتا متغيری دارد.
در بعضی از افراد علائم RLS بــدون علت خاصی برای مدتی به طور خودبه خود برطرف می شــود و دوباره باز می گردد. بهبــود اين علائم بــدون اصلاح ســبك زندگی و مصــرف دارو بهبود پيدا نمی‌كنــد و بر اثر افزايش سن شديدتر نيز می شود.

درمان سندروم پای بی قرار

برای درمان اين اختلال به سه روش می توان عمل كرد. اين سه روش عبارتند از تغيير و اصلاح سبك زندگی، درمان و رفــع بيماری ها و كمبودهايی كه در ايجاد اين اختلال ســهيم هســتند و درنهايت، درمان اختلال با تجويز دارو.

اصلاح سبک زندگی

مثل بســياری ديگر از اختلال ها و حتی بيماری های جدی، اصلاح و تغيير ســبك زندگی می توانــد تا حدی در بهبود و درمــان اين اختلال موثر باشــد؛ از جمله تغييراتی كــه می توانند در بهبود RLS تأثير بگذارند می تــوان به اين موارد اشاره كرد:

» محدود كردن مصرف چای، قهوه، نوشــابه های كولا و انرژی زا، الكل و تنباكو
» انجام فعاليت هايی كه باعث افزايش قدرت ذهن می شوند
» ورزش و افزايش تحرك بدنی
» كاهش وزن در صورت ابتلا به چاقی

درمان بیماری ها و رفع کمبودها

همان طور كه اشاره شد كمبود بعضی از مواد غذايی و ابتلا بــه بعضی از بيماری ها می تواند در بروز RLS موثر باشد.
بنابراين رفع كمبود آهن در صورت امكان، درمان مشكلات كليوی، كنترل و درمــان دارويی بيمــاری پاركينســون از جمله مواردی هســتند كه می توانند به آرام كردن پاهای بی قرار كمك كنند.

دارو درمانی

ابتدا توجه به اين نكته ضروري اســت كه همه افراد مبتلا به ســندروم پــای بی قرار كانديد مصرف دارو بــرای درمان نيســتند. در ادامه بايد گفت كه دســته های دارويی مختلفــی می توانند علائم RLS را بهبود ببخشند.
دسته هايی از قبيل آگونيســت های دوپامين، گاباپنتين، اوپيوئيدها و بنزوديازپين ها. البته بيمارانی هم هســتند كه به مصرف بيــش از يك نوع دارو بــرای درمان RLS نيازمندند.

دسته های دارویی موثر در درمان RLS

آگونیســت های دوپامین: ايــن داروها خط اول درمان برای افراد دچار علائم متوســط تا شــديد هستند. اگرچه مكانيســم اثر اين داروها در بهبود ســندروم پای بی قرار شــناخته شــده نيست اما دزهای متفاوتی از آنها می تواند باعث بهبود علائم RLS بشــود.
دو داروی پرامی پكسول (Sifrol و روپرينول Requip) برای درمان موارد متوسط تا شدید RLS تجويز می شوند. البته دز مورد نياز از اين داروها برای درمــان RLS کمتر از دز لازم برای درمان پاركينســون اســت.
تجويز داروهای ديگــری ماننــد كابرگوليــن (Dostinex) که آگونيســت های دوپامينی مشــتق از ارگوت است هم در درمــان اين اختلال موثر اســت اما FDA اين مورد اســتفاده از اين دارو را تاييد نكرده است.
عوارض جانبی شــايع آگونيســت های دوپامين شــامل تهــوع، خواب آلودگی و افت فشــار خون وضعيتی است.

کاربی دوپا/لوودوپا: لوودوپا پيش ســاز دوپامين اســت و قرار گرفتن آن در كنار كاربی دوپا مانع از تجزيه آن در بافت های محيطی می شــود.
تركيب ايــن دو دارو به نام لوودوپا-ســی L-Dopa٬ در درمان ســندروم پای بی قرار موثر است اما عارضه جانبی به نام پديده تقويت يا Augmentation به صورت بروز زودتر علائم قبل از رســيدن شب و در طی روز، افزايش شــدت علائم و بروز علائم در ســاير نواحی بدن به جز پاها (برای مثال دست ها) خود را نشــان می‌دهد.
وقوع این عوارض در ۸۲ درصد از مبتلایان به RLS، تجويز لوودوپا برای درمان اين اختلال را بــا ترديدهای جدی روبه رو كرده است.

گاباپنتیــن (Neurontin): گاباپنتيــن نيز در درمان ســندروم پای بی قرار موثر اســت. اين دارو خط اول درمان برای بيمارانی اســت كه علاوه بر RLS دچار دردهای نوروپاتيك هم هستند.

اوپیوئیدها: اين دسته دارويی هم در بهبود علائم بيماری موثر هستند. اســتفاده از داروهايی مانند اكسـیكودون و پروپوكســی فن كه در كشور ما وجود ندارند و همچنين مصرف ترامادول در شــب می تواند علائم را كاهش بدهد.

بنزوديازپين هــا: مصــرف بنزوديازپين هــا نه در کنترل خود RLS كه در كمك بــه خوابيدن و به خواب رفتن بيماران موثر است.

علل بروز RLS

علت قطعی برای بروز این اختلال شناخته نشده است، می توان عوامل ایجاد این اختلال را به پنج دسته تقسیم کرد:

» عوامل وراثتی

بروز RLS در کسانی که در سنين پايين هستند، مصر فكننده دارو نيستند ،كمبود غذايی بخصوصی ندارند، دچار آسيب ديدگی عصبی نشده اند و از طرف ديگر ساير افراد خانواده شان هم دچار اين مشكل هستند، حدس هايی را كه بروز اين اختلال را در بعضی از افراد به وراثت و داشتن زمينه ژنتيكی ابتلا به آن مربوط می دانند، تقويت م یكنند.

» کمبودهای تغذیه ای

بروز RLS در کسانی که دچار كمبود آهن هستند. حدس هايی را كه بروز اين اختلال را با كمبود آهن و بعضی ديگر از موادغذايی مرتبط می دانند به يقين نزديك می‌كند.
تحقيقات ديگر نشان داده اند بيمارانی كه دچار كمبود دوپامين هستند (مانند بيماران مبتلا به پاركينسون) بیشتر از دیگران دچار RLS می‌شوند.

» مصرف داروها

مشاهدات نشان داده است که مصرف بعضی داروها می‌تواند باعث بروز RLS شود. بعضی از داروهای ضدافسردگی مانند ونلافاكسين يا Efexor٬ برخی از داروهای ضد حساسيت قديمی، هالوپريدول، فنی توئين، فنوتيازين ها، مهاركننده های انتخابی بازجذب سروتونين و… می توانند باعث بروز اين اختلال بشوند.

» مواد غذایی

استفاده از نوشيدنی های محرك مانند چای، قهوه، نوشابه های حاوی كولا، نوشابه های انرژی زا و به طور كلی نوشيدنی هايی كه حاوی كافئين هستند نيز از عوامل افزايش بروز RLS به شمار می روند.

» بیماری‌ها

احتمال بروز سندروم پای بی قرار در كسانی كه دچار نارسايی كليه، مشكلات تيروئيد و بيماری های اعصاب محيطی بوده يا حتی افرادی كه در دوران بارداری هستند افزايش پيدا می‌كند.

ســندروم پــای بی قرار - دانشنامه پزشکی



One thought on “سندروم پای بي قرار یا RLS

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*