سونوگرافی تشخیص کودک

سونوگرافی چیست؟

در این متن موارد زیر را بررسی میکنیم :

سونوگرافی چیست؟

کاربرد سونوگرافی در کجاست؟

سونوگرافی داپلر چیست؟

فرآند سونوگرافی چطور کار میکند؟

مراحل سونوگرافی؟

بعد  و قبل از سونوگرافی چه مواردی را تجربه خواهم کرد؟

 

سونوگرافی

در سونوگرافی(تصویربرداری اولتراسوند) از امواج صوتی برای تولید تصاویری از داخل بدن استفاده می شود .  از این گزینه برای کمک به تشخیص دلایل ایجاد درد؛ تورم ، عفونت در اندام های داخلی بدن ،بررسی وضعیت جنین در زنان باردار و مغز و باسن نوزاد استفاده می شود.

همچنین از سونوگرافی  برای کمک به بیوپسی، تشخیص شرایط و بیماری های قلبی و ارزیابی مقدار آسیب وارد شده از حمله قلبی استفاده خواهد شد. سونوگرافی یک فرآیند امن و غیر تهاجمی است و از تابش یونیزه شده استفاده نمی کند. این فرآیند نیازمند آماده سازی خاصی نیست و اگر نیازی به آماده سازی باشد بسیار اندک خواهد بود. پزشک شما دستورالعمل های لازم در مورد نحوه آماده شدن برای سونوگرافی را بیان خواهد کرد . به عنوان مثال ممکن است از شما خواسته شود  قبل از انجام سونوگرافی از خوردن و آشامیدن خودداری کنید. جواهراتی که دارید را در منزل بگذارید و سعی کنید از لباس های راحت استفاده کنید. ممکن است از شما خواسته شود از یک لباس بلند مخصوص استفاده کنید.

تصویربرداری اولتراسوند عمومی چیست؟

همانطور که قبلا نیز بیان کردیم، سونوگرافی یا همان تصویربرداری اولتراسوند یک فرآیند امن و بدون درد است و با استفاده از امواج صوتی تصاویری را از داخل بدن ایجاد می کند. سونوگرافی  شامل استفاده از یک دسته کوچک یا مبدل ( پروب) و ژل اولتراسوند است که به طور مستقیم بر روی بدن (ناحیه مورد نظر) قرار می گیرد.

پروب سونوگرافی

پروب سونوگرافی

امواج صوتی با فرکانس بالا از پروب  و به وسیله ژل به داخل بدن انتقال داده می شود. مبدل صداهایی که برگشت داده می شود را جمع آوری می کند و سپس رایانه از این امواج صوتی برای ایجاد تصویر  استفاده می نماید. سونوگرافی از تابش های یونیزه شده( همچون اشعه ایکس) استفاده نمی کند. بنابراین بدن بیمار در معرض هیچ تابشی قرار نخواهد گرفت. از آنجایی که تصاویر اولتراسوند در زمان واقعی( در همان لحظه) گرفته می شوند می توانند ساختار و حرکت اندام های داخلی بدن و نیز  جریان خون در رگ ها را به خوبی نمایش دهند.

سونوگرافی یک آزمایش پزشکی غیر تهاجمی است که به پزشک کمک می کند شرایط موجود را تشخیص دهد و آن را درمان نماید. سونوگرافی معمولی تصاویر را به صورت بخش های مسطح و نازکی نشان می دهد. پیشرفت هایی که در فناوری سونوگرافی انجام شده است در برگیرنده سونوگرافی سه بعدی(3D) است که امواج صوتی را به تصاویر سه بعدی تبدیل می کند. سونوگرافی داپلر ممکن است بخشی از یک آزمایش سونوگرافی باشد.

همانطور که می دانید سونوگرافی داپلر یک تکنیک اولتراسوند خاصی است که به پزشک اجازه می دهد جریان خونی که از طریق شریان ها و رگ های شکمی، بازو، پاها، گردن و مغز عبور می کند را بررسی و ارزیابی نماید. همچنین از این گزینه برای بررسی جریان خون در اندام های دیگر بدن همچون کلیه و کبد نیز استفاده می شود. سه نوع سونوگرافی داپلر وجود دارد:

  • داپلر رنگی از رایانه برای تبدیل اندازه گیری های داپلر به آرایه ای از رنگ ها استفاده می کند تا سرعت و جهت جریان خون در رگ های خونی را نشان دهد.
  • داپلر پاور تکنیک جدیدتری است که بسیار حساس تر از داپلر رنگی است و می تواند جزییات بیشتر و دقیق تری از جریان خون ( به خصوص زمانی که  جریان خون کمتر است)  فراهم آورد. داپلر پاور به تعیین جهت جریان خون کمکی نخواهد کرد. این موضوع در برخی از شرایط بسیار مهم است.
  • داپلر طیفی اندازه گیری های جریان خون را به صورت گرافیکی نمایش می دهد. در این شرایط مسافت طی شده بر اساس واحد زمان نمایش داده خواهد شد. این نوع سونوگرافی می تواند اطلاعات به دست آمده از جریان خون را به صداهای متمایزی تبدیل کند که با هر ضربان قلب شنیده می شود.

برخی از کاربردهای رایج این فرایند چیست؟

سونوگرافی(تصویربرداری اولتراسوند) به تشخیص انواع متعددی از شرایط کمک می کند و می تواند  اسیب وارد شده به یک اندام خاص در طول بیماری را ارزیابی نماید. سونوگرافی به پزشک کمک می کند نشانه های زیر را ارزیابی کند:

  • درد
  • تورم
  • عفونت

سونوگرافی یک روش مفید برای بررسی اندام های داخلی بدن است . اندام هایی که می توان از طریق این فرآیند مورد بررسی قرار داد به شرح زیر است(البته باید به خاطر داشته باشید که سونوگرافی تنها به این اندام ها محدود نمی شود):

  • قلب و عروق خونی از جمله آئورت شکمی و شاخه های اصلی آن
  • کبد
  • کیسه صفرا
  • طحال
  • پانکراس
  • کلیه
  • مثانه
  • رحم، تخمدان و جنین در زنان باردار
  • چشم
  • تیروئید و غده پاراتیروئید
  • کیسه بیضه(بیضه)
  • مغز نوزاد
  • باسن نوزاد
  • ستون فقرات نوزاد

از سونوگرافی در شرایط زیر نیز استفاده می شود:

  • فرایند راهنما در بیوپسی سوزنی که در آن از سوزن برای نمونه برداری از سلول های ناحیه شکمی استفاده می شود.
  • تصویر سینه ها و راهنمایی برای بیوپسی از بافت های سرطان سینه.
  • تشخیص طیف وسیعی از بیماری های قلبی همچون مشکلات موجود در دریچه ها،نارسایی احتقانی قلب. ارزیابی آسیب های وارد شده به قلب بعد از حمله قلبی نیز از طریق سونوگرافی امکان پذیر است. سونوگرافی از قلب را عموما “اکوکاردیوگرام” یا “اکو” می نامند.

سونوگرافی داپلر نیز به پزشک کمک می کند شرایط زیر را مشاهده و ارزیابی نماید:

  • انسداد جریان خون( همچون لخته شدن خون)
  • باریک شدن رگ ها
  • تومورها و ناهنجاری های عروقی مادرزادی
  • کمبود جریان خون به بخش ها و اندام های متعدد
  • جریان بیشتر خون به نواحی مختلف بدن که اغلب در عفونت دیده می شود.

با استفاده از علمی که در مورد سرعت و حجم خون از طریق سونوگرافی داپلر به دست می اید، پزشک می تواند نیاز بیمار به فرایندهای مختلفی همچون آنژیوپلاستی را تشخیص دهد.

سونوگرافی شکم

سونوگرافی شکم

چگونه باید خود را برای سونوگرافی آماده کنیم؟

شما باید لباس راحت به تن داشته باشید. ممکن است در محل سونوگرافی از شما خواسته شود لباس و جواهرات خود را در بیاورید. همچنین در طول فرایند ممکن است پزشک متخصص از شما بخواهد یک لباس بلند و راحت بپوشید. آماده شدن برای این فرایند به نوع آزمایشی که شما دارید بستگی خواهد داشت. در برخی از اسکن ها، پزشک از شما می خواهد 12 ساعت قبل از سونوگرافی چیزی نخورید و ننوشید. در برخی از موارد نیز پزشک از شما می خواهد دو ساعت قبل از سونوگراقی 6 لیوان آب بنوشید و ادرار نکنید.

تجهیزاتی که برای سونوگرافی مورد استفاده قرار می گیرد چگونه است؟

اسکنرهای سونوگرافی شامل  کنسولی است که دربرگیرنده رایانه و تجهیزات الکترونیکی است.  یک صفحه نمایش ویدئویی و مبدل نیز مورد استفاده قرار می گیرد. مبدل یک دستگاه کوچک است  که شبیه میکروفون می باشد و از طریق سیم به اسکنر متصل می شود.

برخی از آزمایش ها ممکن است از انواع مختلفی از مبدل ها در طول یک آزمایش واحد استفاده کنند. مبدل امواج صوتی با فرکانس بالا و غیر قابل شنیدن تولید می کند و سپس اکو یا بازگشت صدا از بافت های بدن جمع آوری می شود.

اصول به کار رفته در سونوگرافی شبیه کاشفی است که در قایق ها و زیردریایی ها مورد استفاده قرار می گیرد. تصویربرداری اولتراسوند(سونوگرافی)  بلافاصله بر روی صفحه نمایش ویدئویی قابل مشاهده خواهد بود که شبیه مانیتور رایانه یا تلویزیون است. تصویر بر اساس دامنه( بلندی)، فرکانس و زمانی که سیگنال سونوگرافی از بدن بیمار بازگشت داده می شود ایجاد می شود.  همچنین این موضوع به ساختار بدن و ترکیب بافتی که صوت از آن عبور می کند نیز بستگی خواهد داشت. مقدار بسیار اندکی از ژل بر روی پوست قرار داده می شود. همین امر به صوت اجازه می دهد انتقال بهتری از مبدل به داخل بدن داشته باشد و نواحی موجود را مورد بررسی قرار دهد.

سونوگرافی در برخی از نواحی بدن عملکرد خوبی دارد. این در حالیست که استفاده از سونوگرافی در  اندام هایی همچون ریه عملکرد بسیار ضعیفی خواهد داشت.

سونوگرافی چگونه کار می کند؟

تصویربرداری اولتراسوند(سونوگرافی) بر اساس اصولی است که در کاشف های زیردریایی و قایق مورد استفاده قرار می گیرد. زمانی که امواج صوتی به یک شیء برخورد می کند، بر می گردد یا انعکاس می یابد. با اندازه گیری امواج منعکس شده، می توانیم مسافتی که شیء از ما فاصله دارد را اندازه گیری کنیم.

همچنین از این طریق امکان بررسی اندازه، شکل و درجه غلظت آن قابل شناسایی است. در علم پزشکی، سونوگرافی برای تشخیص تغییرات ایجاد شده در ظاهر، اندازه یا شکل اندام ها، بافت ها یا رگ های خونی استفاده می شود. همچنین می توان از این گزینه برای تشخیص تومور نیز استفاده کرد. در بررسی های سونوگرافی، یک مبدل امواج صوتی را ارسال و دریافت می کند.

زمانی که مبدل بر روی بدن فشار داده می شود، پالس های کوچکی از امواج صوتی با فرکانس بالا و غیر قابل شنیدن به بدن ارسال می شود. زمانی که امواج صوتی از بدن باز می گردد، میکروفون حساس در مبدل تغییرات کوچک در جهت و زیر و بم صدا را ضبط می کند. این امواج بلافاصله اندازه گیری می شود و توسط یک رایانه نشان داده خواهد شد. سپس بر روی مانیتور به تصویر زمان واقعی تبدیل می شود. یک یا چند فریم از تصاویر متحرک معمولا به صورت تصاویر ثابت گرفته می شود.

سونوگرافی داپلر(کاربرد خاص سونوگرافی) جهت و سرعت سلول های خونی را به هنگام حرکت در رگ های خونی اندازه گیری می کند. حرکت سلول های خونی باعث ایجاد تغییر در زیر و بم  امواج صوتی منعکس شده می شود. رایانه ای که در محل قرار دارد صداها را جمع آوری و پردازش می کند و نمودار یا تصاویر رنگی از جریان خون را ایجاد می نماید.

مراحل سونوگرافی :

در بیشتر فرایندهای سونوگرافی،

  1. از شما خواسته می شود بر روی یک تخت دراز بکشید. بیمار در مراحل مختلف بر روی پهلو خوابانده می شود تا کیفیت تصویر بهبود یابد.
  2. بعد از اینکه بر روی تخت دراز کشیدید، رادیولوژیست یک ژل گرم مبتنی بر آب را بر روی نواحی از بدن اعمال می کند. این ژل به مبدل کمک می کند ارتباط امن تری با بدن داشته باشد.
  3. مبدل بر روی بدن قرار می گیرد و به سمت جلو و عقب برده می شود تا تصویر مطلوب گرفته شود. زمانی که مبدل بر روی بدن فشار داده می شود بیمار معمولا احساس ناراحتی نمی کند. با اینحال اگر اسکن بر روی نواحی حساس بدن انجام شود ممکن است فشار یا درد کوچکی از طریق مبدل ایجاد شود. سونوگرافی داپلر با استفاده از مبدل یکسانی انجام می شود. ممکن است نیاز باشد کودکان کم سن و سال در جای ثابت نگه داشته شوند. والدین باید در این شرایط به پزشک کمک کنند.
  4. بعد از اینکه تصویربرداری از بیمار تکمیل شد، ژل از روی بدن برداشته می شود. در برخی از موارد، مبدل به پروبی متصل می شود و داخل ناحیه باز شده قرار می گیرد. این آزمایش ها عبارت است از :
  • اکوکاردیوگرافی از راه مری: مبدل داخل مری قرار می گیرد تا تصویری از قلب ایجاد شود.
  • سونوگرافی ترانس رکتال: مبدل داخل مقعد مردان گذاشته می شود تا پروستات مورد بررسی قرار گیرد.
  • سونوگرافی از طریق واژن: مبدل داخل واژن زنان قرار می گیرد تا رحم و تخمدان مورد بررسی قرار گیرد.

 

  • ژل سونوگرافی

قبل و بعد از سونوگرافی چه مواردی را تجربه خواهم کرد؟

سونوگرافی همانطور که قبلا نیز ذکر کردیم یک فرآیند بدون درد است و بیشتر بیماران می توانند آن را تحمل کنند. در سونوگرافی هایی که مبدل داخل بدن قرار می گیرد، ممکن است فرد احساس خوبی نداشته باشد. اگر سونوگرافی داپلر انجام شود، بیمار ممکن است صداهای پالس مانندی را بشنود. معمولا انجام سونوگرافی بیشتر از 30 دقیقه زمان نمی گیرد با این وجود در شرایطی که نیاز به بررسی گسترده تر وجود داشته باشد ممکن است بیشتر از یک ساعت طول بکشد. بعد از اینکه سونوگرافی تکمیل شد ممکن است از بیمار خواسته شود لباس های خود را بپوشد و منتظر بررسی  تصاویر به دست آمده بماند. بعد از بررسی، باید بتوانید بلافاصله فعالیت های عادی خود را از سر بگیرید.

چه کسی نتایج حاصل از سونوگرافی را تفسیر می کند؟

یک رادیولوژیست یا پزشک متخصص می تواند نتایج حاصل از سونوگراقی را تفسیر کند و آن ها را به پزشک معالج  بفرستد. معمولا پزشک معالج بعد از بررسی سونوگرافی، نتایج را با بیمار در میان خواهد گذاشت. در برخی از موارد نیز رادیولوژیست در مورد نتایج به دست آمده با بیمار بحث می کند. معاینات پیگیری ممکن است نیاز باشد. پزشک در مورد ازمایش های دیگری که ممکن است نیاز باشد توضیح خواهد داد. برخی از این بررسی ها به خاطر یافته های مشکوک انجام می شود. همچنین آزمایش های بعدی زمانی لازم خواهد بود که نیاز به بررسی تغییرات ایجاد شده در طول زمان وجود داشته باشد. اینگونه بررسی ها در برخی از موارد بهترین روش برای مشخص کردن  تاثیر درمان بر روی بدن بیمار است.

مزایا و خطرات سونوگرافی چیست؟

مزایای سونوگرافی:

  • بیشتر سونوگرافی ها غیر تهاجمی و امن هستند( سوزن یا تزریقی نیاز نیست)
  • سونوگرافی ممکن است به صورت موقت دردآور باشد اما در بیشتر موارد بیمار دردی را احساس نمی کند.
  • سونوگرافی به طور گسترده در اختیار افراد قرار می گیرد ، کاربرد آن اسان است و نسبت به سایر روش های تصویرداری کم هزینه تر است.
  • سونوگرافی بسیار امن است و از تابش های یونیزه شده استفاده نمی کند.
  • این بررسی ها تصویر واضح و روشنی از بافت های نرم ایجاد می کند که از طریق اشعه ایکس قابل نمایش نیست.
  • سونوگرافی برای تشخیص و بررسی زنان باردار نسبت به سایر روش ها ارجح تر است.
  • سونوگرافی، تصاویر زمان واقعی را فراهم می کند و یک ابزار خوب برای فرایندهای کم تهاجمی همچون بیوپسی سوزنی و آسپیراسیون مایع است.

خطرات سونوگرافی:

برای سونوگرافی استاندارد و معمولی، اثرات مضری بر روی بدن انسان شناخته نشده است.

محدودیت های سونوگرافی معمولی در چیست؟

امواج اولتراسوند توسط هوا یا گاز مختل می شود. بنابراین سونوگرافی برای تصویربرداری از اندام های پر شده از هوا یا اندام هایی که توسط روده پنهان شده اند مناسب نیست.در بیشتر موارد، آزمایش باریم، سی تی اسکن و MRI روش هایی است که در این شرایط انجام می شود.سونوگرافی  بیمارانی که جثه بدنی بزرگی دارند بسیار دشوارتر است زیرا تعداد زیادی از بافت ها باعث تضعیف امواج می شوند. سونوگرافی به سختی می تواند به استخوان نفوذ کند. بنابراین تنها سطح خارجی ساختار استخوانی قابل مشاهده خواهد بود. برای نشان دادن ساختار استخوان ها یا مفاصل خاص، سایر روش های تصویربرداری همچون MRI مورد استفاده قرار خواهد گرفت.

 




پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*