Search
مراقبت پس از بارداری

خود مراقبتی بعد از زایمان

مراقبت پس از بارداری

خود مراقبتی بعد از زایمان

نمي توان گفت پس از به دنيا آمدن نوزاد، زندگي جسمي و روانی مادر به روال قبل از بارداري برمي گردد و نيازمند مراقبت هاي خاص نيست؛ درواقع بايد توجه داشت «دوران بعد از بارداري» به همان اندازه دوران بارداري داراي اهميت است.
هنگامي كه نوزاد چشم به اين جهان می گشاید براي ادامه حيات به يك مادر سالم نياز دارد نه مادري كه نه می تواند درست راه برود، نه شيره وجودش براي نوزاد كافی است و نه دل و دماغ مهر ورزيدن دارد.
دوران بعد از از زايمان از زمان خاتمه زايمان شروع مي شود و تا زماني که تغييرات ايجاد شده در بدن در اثر حاملگي به فرم قبلي خود بر مي گردد، ادامه مي يابد.
اين زمان به طور معمول حدود 40 روز طول می‌کشد که توجه به نكات بهداشتي براي سلامت جسم و روان در این ۴۰ روز اهمیت بیشتری دارد.
در ادامه گفت وگوي دانشنامه پزشکی به نقل از خبرنگار مجله «بهداشت زنان» با دكتر «ناهيدخداكرمي»، رييس انجمن مامايي ايران را بخوانيد که درمورد مراقبت هاي دوران بعد از بارداري و نكاتي را كه مادران بايد در اين دوران رعايت كنند سخن گفته است.

اندام بهتر با تغذیه نوزاد با شیر مادر

رييس انجمن مامايي ايران با بيان اينكه به 40 روز پس از زایمان  «دوران بعد از زايمان» گفته مي شود، مي گويد:
خانمهایی که به طور طبیعی زایمان می‌کنند 40 ساعت و خانم هايي كه به صورت سزارين زايمان مي كنند، معمولا دو روز در بيمارستان مي مانند و بعد وارد منزل مي شوند بنابراين بايد با اصول خودمراقبتي آشنا باشند.
دكتر خداكرمي بر اهميت دو مساله تاكيد مي كند و توضيح مي دهد: رعايت دو نكته در دوران بعد از بارداري اهميت ويژه اي دارد؛ نكته اول بازگشت بدن به وضعيت قبل از بارداري است.
بايد توجه داشت در دوران بارداري مادر دچار افزايش وزن، افزايش حجم خون، بزرگ شدن رحم و… مي شود كه بازگشت بدن به حالت طبيعي بسیار مهم است. نكته دوم هم تغذيه نوزاد با شير مادر است.
وي به ارتباط نكته اول و نكته دوم اشاره مي كند و مي گويد: مادراني كه نوزادانشان را با شير خود تغذيه كنند، بدنشان زودتر به حالت طبيعي برگشته و اندام بهتري دارند، زيرا مكيدن پستان توسط نوزاد باعث ترشح هورمون هايي در بدن مادر مي شود كه ضمن برمی گردد و ارتباط عاطفي مطلوب، باعث جمع شدن رحم و تسريع در برگشت وضعيت رحم به قبل از بارداري و كوچك تر شدن شكم مادر مي شود.
همچنین مادراني كه به صورت طبيعي زايمان مي كنند، داراي شيردهي موفق تري نیز هستند زيرا بدن خود به خود شير توليد مي كند. اما معمولا مادراني كه به صورت سزارين زايمان مي كنند براي شيردهي دچار مشكلي مانند محبوس شدن شير در سينه هستند كه اين مشكل با دوشيدن شير يا مك زدن نوزاد برطرف مي شود البته اگر استخراج شير با درد و خونريزي همراه بود، مادر حتما بايد به پزشك مراجعه كند.
تب و «لرز شير» نکته  دیگری است که دکتر خداکرمی به اشاره مي كند و توضيح مي دهد: ممكن است مادر در روز سوم يا چهارم بعد از زايمان دچار تب و لرز شوند که به آن «تب و لرز شیر» گفته می‌شود و مدت زمان این تب و لرز ۲۴  ساعت بيشتر نیست و درجه آن از ۳۸ درجه بالاتر نمي رود اما چنانچه مدت آن بيشتر طول كشيد، حتما بايد به پزشك مراجعه كرد زيرا ممكن است نشانه عفونت باشد مخصوصا در مادراني كه به صورت سزارين زايمان كرده اند.

به علائم هشدار دهند توجه كنيد

رييس انجمن مامايي ايران به وجود علايم هشدار اشاره و تاكيد مي كند: يك سري علائم هشداردهنده وجود دارد و خانمي كه به تازگي زايمان كرده بايد با آنها آشنا باشد تا درصورت بروز هر كدام از آنها به پزشك خود مراجعه كند.  لرز و دل درد مداوم از جمله علائمي ترشحات بدبو، تب و است كه مادر بايد بعد از بروز هركدام به دكتر خود مراجعه كند.

به مادران «انگ ديوانگی» نزنيد

افسردگی و اندوه بعد از زایمان، تجربه ناخوشایندی است که به گفته دکتر خداکرمی، ۸۰ درصد خانم‌ها در سه روز اول بعد از زايمان آن را تجربه مي كنند.
علل اين افت خلقي، سختي هاي هنگام زايمان به خصوص زايمان سزارين، استرس دوران بارداري و… است كه با علائمي مانند گريه كردن، غمگيني و ناراحتي خود را نشان مي دهد٬ البته این علائم بین ۶ تا ۲۴ ساعت به طول می‌انجامد و خانواده و مخصوصا همسر خانم بايد آگاه باشند كه اين امر
يك امر طبيعي است و نحوه رفتار مناسب با وی را بدانند. رييس انجمن مامايي ايران ادامه مي دهد: اگر اين اختلال خلق ادامه پيدا كرد و خانم همواره در حال گريه كردن، بي توجهي  به اطراف خود و نوزاد و دچار اختلال خواب بود، احتمال اينكه دچار افسردگي بعد از زايمان شده باشد وجود دارد.
خانم در اين شرايط بايد حتما تحت نظر روانشناس متخصص قرار بگيرد. همچنين رفتار خانواده و به خصوص همسر خانم بسيار تاثیرگذار است. نبايد به خانم انگ ديوانه شدن زده شود بلكه بايد كمك كرد به حالت قبل برگردد.

كدام نكات بهداشتي بايد رعايت شود؟

این پزشک زنان همچنین درباره بهداشت بعد از زایماننیز میگوید خانم‌ها تا ۴۰ روز بعد از زايمان دچار خونريزي يا ترشح هستند كه براي رعايت بهداشت و جلوگيري از هرگونه عفونت بايد حتما از نواربهداشتي استفاده كنند.
همچنين استحمام روزانه يا يك روز در ميان از سه روز بعد از زايمان منعي ندارد.
همچنین همه مادران چه آنهایی كه به صورت طبيعي زايمان كرده اند و چه سزارين، بايد براي جلوگيري از تعرق از لباس نخي استفاده كنند.

مادران غذاهاي بدبو نخورند

رييس انجمن مامايي ايران درمورد تغذيه در دوران شیردهی و بعد از بارداري توضيح مي دهد: مادر پس از زايمان مي تواند هرچه مي خواهد ميل كند اما بايد از خوردن غذايي كه باعث بروز نفخ مي شود خودداري شود.
همچنين توصيه مي شود براي اينكه طعم شير تغيير نكند از مصرف غذاهاي بد بو مانند سير، پياز، تره و… خودداري شود.
البته رژیم غذایی مادران شیرده بعد از زایمان در مقایسه با غذای زنان باردار نیاز به کالری و پروتئین بیشتری دارد زیرا باید پروتئین، کلسیم و سایر موادی که مادر دراثر شیردهی از دست می دهد تامین شود.

سزارین و مراقبت های پس از آن

رييس انجمن مامايي ايران  درمورد خانم هايي كه به صورت سزارين زايمان مي كنند نیز می گوید: خانم هايي كه به صورت سزارين زايمان مي كنند هنگام جراحي خون بيشتري را از دست مي دهند و مشكلاتي مانند افسردگي، عفونت و… در آنها شايع تر است بنابراين بايد دقت بيشتري به خرج دهند و درصورت بروز هرگونه قرمزي در بخيه ها به پزشك مراجعه كنند.
خانم ها بايد دقت كنند نيازي به پوشش و بستن زخم ها وجود ندارد و آنها هم مي توانند از روز سوم به بعد استحمام كنند البته باید توجه داشت خانم هايي كه به صورت سزارين زايمان مي كنند بيشتر در معرض عفونت قرار دارند بنابراين اگر تب و لرز و نفخ شكم آنها بيشتر از حد معمول به طول انجاميد بايد به پزشك مراجعه كنند.
همچنین به گفته این متخصص زنان، احتمال احتباس ادرار در مثانه و مشكل در دفع گاز معده و مدفوع در اين خانم ها بيشتر است. اگر امكان دفع ادرار بيشتر از دو ساعت و دفع مدفوع بيشتر از ۲۴ ساعت وجود نداشت، خانم بايد به پزشك مراجعه كند.

سزارین مانع شیردهی مادر نیست

همانند سایر مادرانی که طبیعی زایمان کرده اند، مادرانی که سزارین کرده اند هم می توانند خودشان به فرزندشان شیر بدهند؛ مگر اینکه پزشک، این کار را منع کرده باشد. یعنی به دلایلی مادر داروی خاصی دریافت می کند که در شیر او ترشح می شود.
در این صورت هم مادر باید شیرش را بدوشد تا فرآیند تولید شیر در او متوقف نشود. اگر مانعی برای شیردهی نباشد، مادر باید از پرستار بیاموزد که چگونه در وضعیت خوابیده به پهلو به نوزاد شیر دهد.
وي در خاتمه درباره بهداشت جنسی مادر نیز توصیه می‌کند که زوجین از 21 تا 41 روز ارتباط زناشويي نداشته باشند در غیر این صورت از وسایل پیشگیری استفاده و براي فاصله گذاري مناسب بين دو حاملگي به پزك مراجعه كنند؛ البته احتمال بارداري تا شش ماه بعد از زايمان بسيار كم است اما بعد از آن احتمال بارداري مانند سابق مي شود.

توصیه های طب سنتی برای زنان  تازه زا

بسیاری از زنان تازه زا فکر می کنند به صرف اینکه در خود مشکل خاصی احساس نمی کنند، می توانند بلافاصله پس از زایمان به زندگی عادی برگردند. این تصور، اشتباه است.
توصیه درمانگران طب سنتی این است که این بانوان، مثل مادران و مادربزرگ های خود تا ۱۰ روز استراحت نسبی (و نه مطلق) داشته باشند و طبق رسوم قدیم، انجام کارهای خانه را به همسر و خویشاوندان نزدیک بسپرند. این ۱۰ روز فرصت مناسبی برای بدن است تا توان از دست رفته را بازیابی و آمادگی بازگشت به زندگی عادی پیدا کند. بانوانی که زایمان سختی را تجربه کرده اند
بهتر است این مدت را چند روزی افزایش دهند. پس از این دوره استراحت هم بهتر است که تا پایان دوره نفاس، رفتار زن تازه زا مانند زمان پریود خود باشد؛ یعنی در مورد خوردن غذاهای سردی بخش احتیاط کند، از کار و فعالیت خسته کننده پرهیز کند و تا حد امکان از تماس با آب و رطوبت خودداری کند.
توصیه می‌شود مادر در طول ۱۰ روز اول زایمان از غذاهای مقوی و پر انرژی استفاده کند؛ به عنوان مثال بهتر است حداقل ۱۰ روز در وعده صبحانه، زن تازه زا از نیمرو یا خاگینه که با تخم مرغ خانگی و روغن زرد تهیه شده باشد، استفاده کند.
آب عسل فراموش نشود زیرا این معجون یکی از بهترین خوراکی ها برای بازیابی قوای جسمی، جلوگیری از کم خونی و تامین شیر کافی در مادران تازه زاست.
برای درست کردن آب عسل، یک تا یک و نیم قاشق غذاخوری عسل را در یک لیوان آب حل کنید و کمی آب لیموترش تازه به آن اضافه و جرعه جرعه میل کنید. بودن آب لیموترش در این معجون خوش طعم، از ترش شدن آن جلوگیری می کند و تا چند روز در یخچال قابل نگهداریا ست.
مصرف جوانه گندم نیز یکی از بهترین راه ها برای تنظیم کارکرد تخمدان ها و ایجاد تعادل هورمونی، افزایش شیر و جلوگیری از افسردگی پس از زایمان است.
اگر از جوانه گندم تازه استفاده می‌کنید روزی ۴-۵ قاشق غذاخوری و اگر از پودر آن استفاده می کنید روزی یک قاشق مرباخوری به هر نحو که دوست دارید مصرف کنید
و این کار را تا پایان دوران شیردهی ادامه دهید. همچنین کاچی یک غذا- داروی فوق العاده است که در فرهنگ سنتی ایران برای بازتوانی زنان تازه زا طراحی شده است.
به جهت آنکه در زندگی امروزی، عملا کاچی به فراموشی سپرده شده است، دستور تهیه آن را برایتان ذکر می کنیم.ا لبته طبیعتا در مناطق مختلفا یران، ممکن است دستورات متنوعی برای تهیه کاچی وجود داشته باشد که می توانید آنها را از بانوان قدیمی تر فامیل بیاموزید.

طرز تهیه کاچی

ابتدا آرد برنج را در یک ظرف ریخته و آن را با شعله ملایم تفت می دهیم تا از حالت سفیدی در آمده و به صورت طلایی مایل به قهوه ای در بیاید. بعد از طلایی شدن آرد، روغن حیوانی را به آن اضافه می کنیم و آرد را با شعله کم در روغن سرخ می کنیم.
بعد از سرخ شدن آرد، ادویه کاچی (زیره سیاه، زیره سبز، زنیان و بادیان(رازیانه)، هر کدام یک سیر(۷۵گرم) ۲ عدد مغز قرص کمر، ۴۰گرم ناخنک، یک قاشق غذاخوری زردچوبه، دارچین، زنجبیل و زعفران، به مقدار دلخواه) را به مقدار لازم به آرد سرخ شده اضافه می کنیم و خوب به هم می زنیم. بعد از ریختن ادویه و هم زدن آن، بلافاصله شربت قوام آمده کاچی( که شامل نبات و آب است) را به مواد اضافه می کنیم و هم زدن مواد را ادامه می دهیم تا زمانی که این کاچی قوامی پیدا کند که نه شل باشد و نه سفت؛ در واقع، کاچی باید مثل سوپ حالتی روان داشته باشد. البته اگر بتوانید شربت را با شکر سرخ یا عسل قوام بیاورید خیلی بهتر است.

پیوست

از خشک کردن لباس داخل اتاق بپرهیزید پزشکان هشدار می دهند، خشک کردن لباس های شسته شده در فضای بسته می تواند برای مبتلایان به آسم یا افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند خطرات جدی داشته باشد.
خشک کردن لباس های خیس داخل اتاق یا قرار دادن آنها روی دستگاه های گرمایشی مثل شوفاژ می تواند سطح رطوبت را تا ۳۰ درصد افزایش دهد و فضای مناسبی را برای رشد هاگ ها فراهم سازد که برخی از این هاگ ها عامل بروز عفونت ریوی در افراد به حساب می آیند.
پرفسور «دیوید دنینگ» از مرکز ملی «آسپرژیلوزیس» در منچستر گفت: لباس های خیس حاوی مقدار قابل توجهی آب است که در صورت خشک کردن آنها در فضای اتاق، این آب بخار شده و در فضای اطراف منتشر می شود.
بیشتر افراد در برابر قارچ های تولید شده در این فضای رطوبتی ایمن هستند اما در مبتلایان به آسم این وضعیت موجب سرفه و خس خس سینه می شود.
همچنین در افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند همچون مبتلایان به سرطان و ایدز، این نوع قارچ می تواند به سلامت ریه ها و سینوس ها آسیب وارد کند و موجب آسپرژیلوزیس ریوی شود. ب
ه گزارش روزنامه دیلی میل، آسپرژیلوزیس به گروهی از بیماری ها اطلاق می شود که توسط هاگ ها ایجاد می شوند. بسته به تعدادی از فاکتورها، علائم به لحاظ شدت متفاوت است و می تواند از خس خس کردن معمولی تا سرفه همراه با خلط خونی متغیر باشد.

نویسنده: پونه ترابی



پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*