Search
پسوریازیس

همه چیز درباره بیماری پسوریازیس٬ درمان و پیشگیری

» صدفی با مرواريد قرمز «

ضایعه های قرمزرنگ پوشــیده از پوسته های ســفید و نقره ای روی زانوها، آرنج یا پوست ســر و تنه؛ اگر این علائم را دارید به بیماری پسوریازیس مبتلا هستید؛ بیماری اي که یکی از قدیمی ترین و شایع ترین بیماری های پوستی است و به دلیل پوسته های سفیدرنگ چندلایه ای به آن «داء الصدف» نیز می گویند، اما چه کسانی ممکن است به این بیماری دچار شوند؟
آیا به طور قطع هیچ درمانی ندارد و باید برای همیشــه آن را تحمل کرد؟ آیا راهی برای پیشگیری از ابتلا به آن وجود دارد؟ برای یافتن پاسخ این پرسش ها ادامه مطلب را بخوانید.

پســوریازیس یک بیماری التهابی مزمن پوستی است که نامش از یک کلمه یونانی به معنی خارش گرفته شده است؛ البته همیشــه با خارش همراه نیســت.
زن و مرد، پیر و جوان و کوچک و بزرگ، در ابتلا به آن فرق چندانــی با هم ندارند و ممکن است در هر ســنی، از نوزادی گرفته تا سالمندی رخ دهد. با این حال، امکان ابتلا به آن در ســنین ۱۶ تا ۲۲ سالگی و ۵۷ تا ۶۰ سالگی بیشتر است.

این بیماري گاهی به شــکل نهفته درمی آید و بعد دوباره آشــکار می شود؛ البته این «گاهی»، ممکن است چند سال نیز طول بکشد. پســوریازیس براساس شــکل و محل ضایعه ها و وســعت درگیری، انواع مختلفی دارد. در بچه ها، ضایعه ها خیلی کوچک هستند و به تعداد زیاد در سراســر بدن دیده می شوند که به آن پسوریازیس قطره ای می گویند.

نوع قطره ای که بیشتر به دنبال عفونت های میکروبی به وجود می آید، تنها نوع این بیماری اســت که معمولا بعد از چند هفته تا چند ماه بهبود کامل پیدا می کند؛ هرچند ممکن است این کودک در ســال های آتی مبتلا به پلاک های پسوریازیستی شود.
در نوع دیگر، تعــداد ضایعه ها زیاد و به هم متصل می شوند و بخش وسیعی از بدن را درگیر می کنند که به این نوع، پسوریازیس ژنرالیزه گفته می شود، اما گاهــی این ضایعه ها تمام ســطح بــدن را در برمی گیرنــد و کل بدن به رنــگ قرمز درمی آیند که این حالت را «اریترودرمیــک» می نامند.
این مرحلــه به دلیل تاثیری که روی متابولیســم بدن می گذارد و تنظیم حرارت بــدن و نیاز به انرژی و کالری را مختل می کند، خطرناک اســت و نیاز به بستری شدن دارد. اما شــایع ترین نوع این بیماری، همان پلاک های پسوریازیسی هستند که به شکل پوسته های سفید و نقره ای، معمولا روی ســر آرنج، زانو و پوست سر ظاهر می شوند و ممکن است با احساس خارش و سوزش همراه باشــند.
اگر با ناخن این پوسته ها را بخراشید، زیر لایه ها، خونریزی های نقطه ای دیده می شود. نکته قابل توجه این است که این بیماری دو طرف بــدن را به طور قرینه درگیــر می کند و می تواند در تنه، کف دست و پا، زیربغل ها، کشاله ران و ناحیه تناسلی نیز بروز کند.

 بیماری پسوریازیس

بیماری پسوریازیس

اختلال در سیستم ایمني بدن مقصر است

چرا این پوســته های عجیب ناگهان روی پوست ظاهر می شــوند؟ به عقیده متخصصان پوســت، این بیماری با سیســتم ایمنی بدن مرتبط است؛ بنابرایــن، این بیمــاري زماني بــروز م يکند که سیســتم ایمنی پیام هــای غلطی را به پوســت می فرســتد و باعث رشــد بیشتر ســلول های آن می شــود؛ در نتیجه چندین لایه ســلول مرده به شکل پوســته های ســفید رنگ در سطح پوست تجمع پیدا می کنند.

در حالــت طبیعــی، ســلول ها به طور مــداوم از لایه های زیرین به طرف ســطح حرکت می کنند و در آنجا هســته های خود را از دست می دهند و به شکل پوسته های مرده درمی آیند. این روند در حالت عادی یک ماه طول می کشد؛ اما در بیماری پســوریازیس، چرخه زندگی ســلول های پوست خیلی ســریع‌تر می‌شود و به ۱۰ برابر می رسد؛
درنتیجه، روندی که گفته شــد به جای یک ماه، طی ۳ تا ۴ روز اتفاق می افتد و همین قضیه باعث جمع شــدن پوســته ها روی یکدیگر می شود، اما علت اینکه چرا در این بیماری سیستم ایمنی بدن مختل می شود، هنوز مشخص نیست و این همان سوالی است که پیدا نشدن جوابش، راه درمان این بیماری را نیز سد کرده است.

عوامل موثر در بیماری پسوریازیس

از عوامل محیطی که می تواند در بروز این بیماری نقش داشــته باشــند، مي توان به بعضي از داروها اشــاره کرد. داروهای حاوی نمک های لیتیوم (که برای کاهش عــوارض بیماری های اعصاب و روان مصرف می شــوند)، داروهای ضدمالاریا، بتابلوکر (که در درمان تپش قلب و فشارخون تاثیر دارند)، داروهای غیراســتروئیدی یا ضدالتهابی که گاهی به صورت مسکن استفاده می شوند و انواع داروهای فشار خون از جمله این داروها هستند.

همچنیــن نورآفتاب نیــز یکی دیگــر از عوامل محیطی اســت که معمولا در بهبود بیماری نقش مهمی دارد و در فصل تابســتان و آب وهوای گرم (که این عامل، پررنگ می شود) این بیماران تا حد زیادی احســاس بهبود پیدا می کننــد، اما آفتاب شــدید که در نهایت باعث آفتاب سوختگی شود، کاملا نتیجه عکــس دارد و در بعضي از مبتلایان بیماریشان تشدید می شود.
عوامــل هورمونی نیــز در بهبود یا تشــدید این بیمــاری نقش دارنــد؛ مثــلا در دوران بارداری، پســوریازیس بهبود می یابد، اما بعد از زایمان و در دوران شیردهی تشدید می شود اما از سوي دیگر، مبتلایاني که دچار بعضي از بیماري هاي دیگر نیز هســتند و برای درمان آنها از داروهای هورموني استروژن با دوز بالا استفاده می کنند، شاهد بهبود نسبي پسوریازیس هستند.
این را نیز اضافه کنیم که مصرف سیگار و الکل در تشــدید بیماری و کم کردن پاسخ به درمان نقش دارد. به همه این عوامل محیطی، مسائل روحی و اســترس را نیز اضافه کنید که معمولا رابطه این عوامل با بیماری دوطرفه اســت؛ یعنی اســترس، بیماری را تشــدید می کند و خود این بیماری نیز به دلیل مشــکلاتی که در ظاهر فــرد و درنتیجه اعتماد به نفس او به وجود می آورد، بر روح و روان او تاثیر منفی می گذارد.

عوامل پسوریازیس

عوامل پسوریازیس

انواع پسوریازیس

گاهی اوقــات بعضی از علائم پســوریازیس باعث می شــود که فرد مبتلا، آن را با بیماری های دیگر اشتباه بگیرد؛ مثلا وقتی این مشکل در ناحیه سر بروز می‌کند، به شــکل پلاک هــای خیلی ضخیم اســت که به دلیل پوســته ریزی زیاد، با شوره سر اشتباه گرفته می شــود یا علائم آن در کف دست و پا به شــکل پلاک های پوســته دار با پوسته های خیلی کم اســت که معمولا تصور اگزمــا را ایجاد می کند. امــا نوعی از ایــن بیماری بــا عنــوان آرتروپاتی پسوریازیسی شــناخته مي شود که بین پنج تا 30 درصد بیمــاران آن را تجربه می کنند.
در این نوع، مفاصل بیمار دچار التهاب و درد می شــود و حتی ستون فقراتش نیز ممکن است درگیر شود که در این صورت علاوه بر مراجعه به پزشــک متخصص پوست، باید به درمان روماتولوژی نیز بپردازد.
نوع دیگری نیز از این بیماری وجود دارد که محدود به ناخن هاست و اصلا پوست را درگیر نمی کند. به این صورت که فرورفتگی هایی نقطه ای شــکل در ســطح ناخن ظاهر می شــود و ناخن ممکن است تغییر رنگ دهد، ضخیم تر شده یا از بستر خودش جدا شــود و احتمال دیدن خونریزی های مختصر خطی در سطح ناخن نیز وجود دارد.
همچنین، پســوریازیس گاهــی حالت معکوس دارد؛ یعنی برخــلاف حالت عادی کــه در آرنج، زانوها و ســطح خارجی اندام ها ظاهر می شــود، چین های بدن ماننــد زیربغل، کشــاله ران، زیر سینه، نشیمنگاه و ناحیه تناسلی را درگیر می کند.

همچنین در کسانی که پسوریازیس شدید دارند، احتمال بــروز بیماری های التهابــی روده و خطر بدخیمی سرطان های پوستی و سرطان های غدد لنفاوی وجود دارد. البتــه علت بروز این بیماری ها هنوز دقیقا مشــخص نیســت اما احتمال داده می شــود به دلیل درمان های سنگین پسوریازیس یا نوردرمانی به وجود بیایند.

درمان پسوریازیس و تسكین دهنده ها

در مورد داروهایی که برای تحت کنترل درآوردن این بیماری تجویز می شوند، مي توان به پمادهای اســتروئید موضعی مانند بتامتازون و کلوبتازول اشاره کرد که معمولا همراه آنها از داروهای از بین برنده پوســته ها که حاوی اسیدسالسیک هستند، استفاده می شود.
ترکیبــات قدیمی تــری که به ایــن منظور مورد استفاده قرار می گیرند، ترکیبات تار و سیگنولین یا پمادهــای حــاوی ویتامینD هســتند. اگر بیماری، شدید و گسترده باشد، داروهای خوراکی و تزریقی تجویز مي شوند که این داروها با کاهش تکثیر سلول های پوست، پســوریازیس را کنترل می کنند و اثرشــان نیز بعد از چنــد هفته ظاهر می شود.

درمان پسوریازیس

درمان پسوریازیس

اســتفاده از نوردرمانی با نور ماوراء بنفش از طیف UVB و UVA ، همچنیــن نوردرمانی PUVA و لیزردرمانــی که معمولا بــرای یکی، دوتا پلاک اســتفاده می شــود نیز انواع دیگری از روش های درمان پسوریازیس هستند.
داروهاي بیولوژیکي درمان هاي جدید این بیماري هستند که از سال ۲۰۰۰ موردا ستفاده قرار گرفته اند و ظاهرا نتایج بســیار خوبي نیز داشــته اند، اما تنها مشکل آنها این است که تحت پوشش بیمه نیستند و بسیار گران قیمت هستند.
اگر بیماری به درمان های دیگر جواب ندهد یا اینکه فرد مبتلا، مشــکلاتی از قبیل نارســایی های کلیه یا کبد و … داشته باشد که نشــود برای او داروهای دیگر تجویز کرد، پزشــک متخصص این داروهــاي بیولوژیکي را پیشــنهاد می کند. اما نکته حائز اهمیت اینکه به هیچ عنوان از داروهایی که گفته شد به صورت خودسرانه استفاده نکنید؛ زیرا پسوریازیس باید پروتکل درمانی داشته باشــد و درمان آن طبق برنامه ریــزی پیش برود، بنابراین حتمــا داروها را زیرنظر پزشــک مصرف کنید و علاوه بــر آن ویزیت هــای دوره ای و انجام آزمایش هاي خون پایه ای و دوره ای را نیز در شروع و فواصل درمان از یاد نبرید.

توصیه های مهم

حال اگر مبتلا به پسوریازیس هستید، باید به چند نکته توجه کنید. پسوریازیس، یک بیماری واگیردار نیست و اگر در یک خانواده، چند نفر به آن مبتلا می شــوند، دلیلش همان مساله ژنتیک است و ربطی به سرایت این بیماری ندارد.

این بیماری هرچند دردسرســاز و طولانی مدت است؛ اما در حالت عادی معمولا برای فرد مبتلا خطری ندارد، اما فراموش نکنید که پســوریازیس دوره های عود و بهبــود دارد؛ بنابراین اگر زمانی احســاس بهبود کردید، دوره های درمان خود را رها نکنید و حتما در این دوران نیز تحت نظر پزشک متخصص باشید.

از آنجا که این بیمــاری فقط با معاینه بالینی و نمونه برداری از پوســت قابل تشخیص است، به سایر افراد خانواده که سابقه این بیماری را در شما یا دیگران دیده اند، یادآور شوید بیشتر از دیگران حواسشان را جمع کند و اگر ضایعه ها التهابی قرمزرنگی را روی پوســت بدنشان دیدند، هرچه سریع تر به پزشــک متخصص مراجعه کنند.
درست است که به اعتقاد پزشکان، این بیماری درمان قطعی ندارد، اما در مراحل اولیه که بیماری محدود اســت، خیلی زودتر به درمان جواب می دهد، ولي زمانی که وسعت پیدا کرده و نقاط مختلف بدن را درگیر مي کند، کار درمان نیز دشوارتر مي شود.

هرچند ظاهرا هیچ اقدام پیشــگیرانه ای نمی توان بــرای عدم ابتلا به پســوریازیس انجام داد، اما افرادی که ســابقه ژنتیکی این بیماری را در خانواده دارند، حداقل می توانند با پرهیز از عوامل تشدید کننده محیطی که درباره آنها صحبت شد، شانس بروز بیماری را کمتر کنند.

برای مبتلایان، بعضی کارها با توجه به سن، جنس، وسعت و مدت بیماری، می تواند این مشکل را کنترل کند. متخصصان استراحت کافی، مسافرت به نواحی آفتابی، استفاده از ترکیبات ویتامین D مصرف کمتر گوشت قرمز، پرهیز از الکل و سیگار و استفاده از کرم های موضعی را که شایع ترین درمان برای کاهش التهاب ضایعه ها هستند پیشنهاد می کنند.

منبع: اختصاصی دانشنامه پزشکی

 




پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*