Search
چاقی شدید

همه چیز درباره جراحی های چاقی

چاقی شدید

» حذف چربی به شرط چاقو «

«خسته شدم، آخه چقدر رژیم بگیرم»، دلم لک زده واسه چند قاشق پلو که بدون عذاب وجدان و ترس ازچاقی بخورم ، «هزار بار رژیم گرفتم ولی حتی نتونستم ۵ کیلو وزن کم کنم ، «من حتی اگر آب بخورم، چاق می شوم! » و…
اینها جملات آشنایی هستند که خیلی از آنها را حتما از زبان کسانی که دچار چاقی و اضافه وزن هستند شنیده اید. بسیاری از افراد، جراحی را به عنوان آخرین راه حل برای این درد به قول خودشان بی درمان انتخاب می کنند و به آن به عنوان قطاری نگاه می کنند که قرار است آنها را از ایستگاه چاقی به منزل رویاهایشان برساند.
اما آیا در واقعیت این چنین است؟ آیا همه افراد می توانند گزینه جراحی چاقی را انتخاب کنند؟ پیش از اقدام به جراحی چاقی چه اقداماتی ضروری است؟ اینها همه پرسش هایی است که در این شماره سلامانه قصد داریم به آنها جواب دهیم.

نیم نگاهی به وضعیت چاقی در ایران و جهان

چاقی و اضافه وزن از عوامل موثر بر وضعیت سلامتی هر فرد هستند که این روزها در کشور ما به شدت در حال افزایش است. شاید جالب باشد اگر بدانید که در سال ۱۹۹۹ تنهای ۱۳ درصد از جمعیت ایران را افراد دچار چاقی تشکیل می دادند که این آمار در سال ۲۰۰۷ به ۲۶/۴ درصد رسید.
چاقی می تواند سلامت فرد مبتلا را به خطر بیندازد چرا که با عوامل تهدیدکننده ای همچون افزایش فشار، چربی، قند و کلسترول خون همراه می شود و خطر ابتلا به بیماری های مزمن از بیماری های کلیوی گرفته تا انواع سرطان ها و… را چندین برابر بیشتر می کند.
سالانه میلیاردها دلار در سراسر جهان صرف درمان بیماری هایی می شود که به طور مستقیم با چاقی در ارتباط هستند به همین دلیل است که کنترل این وضعیت نه فقط برای خود فرد بلکه برای کل جامعه از اهمیت اساسی ای برخوردار است.

جراحی حرف اول را می زند؟

همیشه و همیشه، حتی اگر فرد دچار چاقی مفرط باشد و شاخص توده بدنی یا همان BMIاش٬ بالای ۴۰ باشد، درمان طبی او شامل رژیم غذایی، ورزش درمانی و مشاوره های روان شناسی است.
اگر شما هم آمار موفقیت بیمارانی که وارد برنامه های کاهش وزن شده اند یا درصد بازگشت وزن آنها را پس از گذشت مدت زمان مشخصی مثل یک، دو و پنج سال را شنیده باشید، لابد با خودتان فکر می کنید، چه دلیلی دارد که فرد در قدم اول سراغ روش های جراحی چاقی نرود و خودش را از شر هر نوع رژیم و محدودیت و… خلاص نکند؟
دو دلیل بسیار مهم اما ساده برای این کار وجود دارد. درست است که چیزی حدود ۳ درصد از افراد چاق که پس از گرفتن رژیم و ورزش کردن مداوم لاغر شده اند، می توانند وزن جدید خود را حفظ کنند و شاید برای آنهایی که مبتلا به چاقی مفرط هستند کاهش وزنی که از این راه به دست می آید، بسیار جزئی و ابتدایی باشد، اما این روش ها باعث می شود که درمان چاقی به وسیله انواع شیوه های جراحی کم خطرتر و موثرتر گردد و از طرف دیگر فرد چاق را با شیوه های صحیح زندگی و عادات سالم غذایی آشنا کرده و اگر کمی خوش شانس باشیم ورزش کردن و داشتن فعالیت بدنی را به جزئی فراموش نشدنی از زندگی او تبدیل می کنند و این مساله برای موفقیت کاهش وزن پس از جراحی از اهمیتی فراوان برخوردار است.

تیغ جراحی چاره ساز چربی های اضافی

به طور کلی روش های استانداردی که این روزها برای جراحی چاقی وجود دارد به سه گروه اصلی تقسیم می شوند. دسته ای از این عمل ها محدودکننده هستند؛ یعنی با کاهش حجم معده باعث کم خوری و در نتیجه کاهش وزن می شوند.
گاستریک باندینگ، اسلیوگاسترکتومی و… از جمله این روش ها هستند. دسته ای از عمل ها مانند بای پس معده و دئودنال سوئیچ با عنوان عمل های جراحی ترکیبی شناخته می شوند؛ یعنی هم محدودکننده هستند و هم باعث ایجاد سوءجذب می شوند.
گروه آخر جراحی های چاقی نیز آن دسته از عمل هایی هستند که فقط برای فرد سوءجذب ایجاد می کنند تا به این طریق از شر چربی  های اضافی اش خلاص شود. بیلیو پانکراتیت بای پس جزو این دسته از عمل هاست.

آیا همه چاق ها برای عمل جراحی مناسبند؟

مسلما همه چاق ها برای جراحی مناسب نیستند. درست است که روش های جراحی چاقی تقریبا برای همه افراد نتیجه بخش است و می تواند باعث لاغری شود، ولی همه آنهایی که دچار چاقی (درجه یک، دو و چاقی مفرط) یا اضافه وزن هستند نمی توانند کاندیدای مناسبی برای این جراحی ها باشند؛ بنابراین انتخاب کاندیداهای عمل یکی از مهم ترین گام های پیش از اقدام به جراحی است.
بنابر دستورالعمل انجمن جراحان کاهش وزن ایالات متحده آمریکا، همه کسانی که شاخص توده بدنی‌شان بالای ۴۰ بوده یا BMI شان بالای ۳۵ است و حداقل دچار یکی از عوارض چاقی شده باشند (از جمله دیابت، پرفشاری خون، بیماری های مفصلی، آپنه خواب و….، ) به شرطی که به سایر روش ها جواب نداده و درمان نشده باشند، کاندیدای جراحی چاقی هستند.
البته با توجه به اینکه این جراحی ها به ویژه در مبتلایان به دیابت نتیجه موفقیت آمیزی دارد  و می تواند مصرف دارو های کاهش دهنده قند خون را پس از جراحی به حداقل و حتی صفر برساند، بنابراین بیمارانی که مبتلا به این بیماری  هستند اما شاخص توده بدنی‌شان کمتر از ۳۵ است نیز می توانند با تصمیم تیم جراحی چاقی، از این روش استفاده کنند. در ضمن این روش برای کودکان و سالمندان بالای ۷۰ سال توصیه نمی‌شود.

اقدامات پیش از جراحی چاقی

جسم ما به شدت تحت تاثیر آن چیزهایی قرار دارد که در روح و روانمان می گذرد. چاقی نیز از این امر مستثنی نیست. درواقع چاقی از آن دسته از اختلالاتی است که از یک طرف به دلیل عوامل روانشناختی، فرهنگی و اجتماعی به وجود می آید و تشدید می شود و از طرف دیگر بالا رفتن پله پله وزن افراد می تواند مشکلات روانی متعددی از جمله افسردگی و اضطراب را برای فرد به وجود بیاورد.

شناسایی این وضعیت ها و همچنین آماده سازی روان فرد پیش از جراحی یکی از مراحل مهمی است که هر کاندیدای جراحی چاقی باید پیش از اقدام به عمل بگذراند. در این مرحله روان شناس بعد از شناسایی عوامل عصبی و روانی که باعث چاقی فرد شده است، آنها را درمان می کند تا برای سﭙری کردن مراحل دیگر- قبل و شرایط پس از عمل-  آماده باشد.
از آنجا که برخی از بیماری های روانی مانعی مهم برای موفقیت در جراحی است، بعضی از مبتلایان بهتر است از اقدامات دیگری به جای جراحی برای کاهش وزن استفاده کنند. شناسایی این افراد نیز از جمله وظایف روان شناس و روان پزشک تیم جراحی چاقی است. دومین قدم پیش از اقدام به جراحی چاقی مشاوره با متخصص غدد درون ریز است.
در این مرحله پزشک با بررسی نتایج آزمایشات بالینی مراجع سلامت و کارکرد سیستم درون ریز و هورمونی فرد را ارزیابی کرده و درصورتی که وی مبتلا به دیابت و… باشد برنامه دریافت دارویش را تنظیم و تعدیل می کند.

پیش از جراحی لازم است یک متخصص گوارش نیز فرد را ویزیت کرده و به واسطه معاینات کلینیکی و پاراکلینیکی سلامت دستگاه گوارش او را بررسی کند.
در این مرحله انجام آندوسکوپی نیز ضروری است چون یکی از ابزارهایی است که به تیم جراحی کمک می کند تا بهترین تکنیک را برای مراجع انتخاب کنند.
در ضمن اگر مشکلی در دستگاه گوارش فرد وجود داشته باشد (مثل عفونت و…) باید پیش از جراحی زیر نظر متخصص گوارش درمان شود و سپس اقدام به جراحی کرد. مشاوره تغذیه، از دیگر اقدامات ضروری و حیاتی پیش از جراحی چاقی است.
شاید کمی عجیب به نظر برسد چون خیلی از افراد دقیقا به دلیل اینکه می خواهند از رژیم و هرگونه محدودیت ناشی از آن رها شوند، تصمیم به جراحی می گیرند پس چرا باید قبل از عمل توسط مشاور تغذیه ویزیت شوند؟
جراحی به معنای خداحافظی با رژیم های غذایی نیست، بلکه رعایت رژیم غذایی مناسب حتی پس از انجام جراحی، کلید کاهش وزن موفقیت آمیز فرداست. علاوه براین کاندید ای های جراحی باید پیش از جراحی به مدت ۲ تا ۴ هفته تحت نظر مشاور یا متخصص تغذیه رژیم کاهش وزن بگیرند، این رژیم ویژگی های مشخصی دارد.
پیروی از این برنامه غذایی انتخابی نیست بلکه فرد باید این مرحله را بگذراند. این روش در اغلب کلینیک های جراحی چاقی دنیا نیز استفاده می شود. کاهش وزن پیش از جراحی با کاهش حجم کبد فرد به موفقیت عمل کمک می کند.
در ضمن مطالعات متعددی که طی ۵  سال اخیر در دنیا انجام شده، حاکی از آن است که هرقدر BMI یا همان نسبت قد به وزن بیمار پیش از جراحی کمتر باشد، فرد پس از عمل بهتر وزن کم می کند.

در ادامه نوبت به ویزیت متخصص پزشکی ورزشی، تست ورزش، انجام آزمایشات کامل خون و ادرار، تست بارداری برای خانم ها، عکسبرداری از قفسه سینه و ویزیت متخصص ریه و قلب می رسد.
هر کدام از این متخصصان باید پس از بررسی وضعیت سلامت ارگان های مختلف بدن فرد، به تیم جراحی اعلام کنند که آیا این فرد شرایط قرار گرفتن تحت جراحی چاقی را دارد یا خیر، سپس تیم جراحی با بررسی نتایج همه این بررسی ها، آزمایشات، آندوسکوپی و… نظر نهایی خود را در مورد تکنیک جراحی و… اعلام خواهد کرد.

 مستانه تابش - دانشنامه پزشکی



پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*