Search
شیر دادن به کودک

چگونه فرزندم را با شیر خودم تغذیه کنم

 

» جان بخشيدن با  شيره جان «

تمام نگرانی یک مادر بعد از زایمانش شیردهی مناسب نوزاد تازه از راه رسیده اش است. بسیاری از مادران بین نکات علمی اي که آنها را خوانده یا آموخته اند و باورهایی که از بزرگترهای خانواده می شنوند سردرگم می مانند و نمی  دانند چه باید بکنند. مثلا نمی  دانند باید آغوز یا شیر غلیظ زردرنگی را که در روزهای اول از پستانشان ترشح می شود به نوزادشان بدهند یا آن را بدوشند و دور بریزند. بسیاری از مادران هم نگران کمی شیرشان هستند و می پرسند آیا می توانند برای سیر شدن نوزادانشان از شیرخشک استفاده کنند یا نه. در حالی که آگاهی و اطمینان در مورد کافی بودن شیرمادر از شروع بی مورد شیرمصنوعی و قطع شیردهی به دلیل تصور کمبود شیر جلوگیری می کند. برای رفع این ابهام ملاک های مختلفی وجود دارد که مادر باید با مشاوره ای که از متخصصان می گیرد بهترین راه را انتخاب کند.

متاسفانه در فرهنگ ما بسیاری از مادران دوست دارند فرزندی تپل داشته باشند و آن را نشانه سلامت فرزندشان می دانند. در صورتی که مادر به جای دادن شیر خود از انواع شیرخشک ها برای تغذیه فرزندش استفاده کند مضرات و زیان های فراوانی را متوجه او خواهد کرد. از جمله فواید شیرمادر می توان به موارد زیرا شاره کرد:

» دریافت ایمونوگلوبولین های مادر

همانطور که می دانیدن وزادان هنگامت ولد سیستما یمنی ناقصی دارند وب ه زمانا حتیاج دارند تاب ه تدریج سیستم دفاعی بدنشان تکامل یابد و تقویت شود. نوزادانی که با شیرمادر تغذیه می شوندا یمونوگلوبولین های مادر را از راه شیر دریافت می کنند و برای مبارزه با بیماری ها ایمنی بیشتری دارند. در واقع مادر با دادن شیر خود به فرزندش نوعی مصونیت از بیماری ها را به وی اهدا می کند. در صورتی که نوزادان محروم از شیرمادر از این مزیت برخوردار نیستند و خطر بروز عفونت ها در آنها افزایش می یابد. این عفونت ها می تواند شامل عفونت دستگاه تنفسی فوقانی، عفونت گوش میانی، عفونت های دستگاه گوارش و بیماری های اسهالی، گاهی عفونت های انگلی مثل ژیاردیا، ابتلا به قارچ ها و برفک های دهان و حتی عفونت های منتشر که با عنوان سپسی () شناخته می شوند و … باشد.

» هضم آسان

شیرمادر در هر مرحله سنی کاملا مطابق با نیازهای تغذیه ای شیرخواران بوده و هضم وی برای کودک بسیار راحت و آسان است. حتی اگر جنین زودتر از موعد مقرر و مثلا در هفته های ۳۶ تا ۳۷ به دنیا بیاید ترکیب شیرمادر در آن لحظه با سن نوزاد هماهنگی دارد و برای تقویت و رشد کودک مفید است؛ در حالی که شیرخشک فاقد این مزیت است. درواقع کارخانه های سازنده شیرهای مصنوعی هیچگاه نمی  توانندب اا ین دقت و ظرافت شیریب هتر تهیه کنند که تمام مایحتاج نوزاد را فراهم کند و با رشد او تغییر یابد. مسالهب عدی قدرت هضم پروتئین موجود در شیرهای مصنوعی است که معمولا از شیر گاو تهیه می شوند. کودک برای هضم این پروتئین فاقد قدرت کافی است و ممکن است حتی کودکانی که شیرخشک می خورند به این دلیل دچار عوارض گوارشی متعدد شوند. در این صورت این نوزادان باید شیرخشک های فاقد پروتئین مصرف کنند. در حالی که پروتئین شیرمادر به راحتی در دستگاه گوارش کودک هضم می شود و مشکلی برایا وا یجاد نمی  کند. حتی بعضی از شیرخواران دچار حساسیت یا آلرژی نسبت به پروتئین شیر گاو هستند وب ه حساسیت های پوستی و اگزما مبتلا می شوند.

» عدم اضافه وزن و چاقی بی مورد

خطر ابتلاء به چاقی در کودکانی که با شیرمصنوعی تغذیه می شوند بالا است. نوزادی که شیرمادر می خورد آنقدری از آن می مکد که سیر شود ولی نوزادی که با شیشه شیرخشک می خورد آنقدری می مکد که شیر تمام شود حتی اگر مدتی قبل سیر شده باشد. همین امر باعث ایجاد چاقی در کودک می شود. زیرا ترکیب شیرهای مصنوعی علاوهب را ینکه حاوی چربی و پروتئین زیادی است سدیم بالایی هم دارد که هم موجبا حتباس آب می شود و هم می تواند فاکتورهای رشد شبها نسولینی را در شیرخوار تحریک و باعث تکثیر سلول های چربی در شیرخوار  شود و نوعی اضافه وزن کاذب را برای وی به وجود  آورد. بد نیست بدانید اضافه وزنی که در شیرخواری به وجود می آید ریسک چاقی و اضافه وزن را در بزرگسالی افزایش می دهد.  خوردن شیرمادر برای شیرخوار به مصرف انرژی بیشتری نیاز دارد تا خوردن شیشه های سر پستانک دار که شیر به راحتی از آنها خارج می شود. به همین دلیل وزن گیری کودکانی که شیرمصنوعی می خورند بسیار بیشترا ز شیرخوارانیا ست که فقط با شیرمادر تغذیه می شوند. پس هیچ گاه این دو دسته شیرخوار را حتی اگر در یک زمان به دنیا آمده باشند با هم مقایسه نکنید و برای افزایش وزن کودکتان به سمت مصرف شیرهای مصنوعین روید.ب هترین معیار برای بررسی وضعیت کودک نحوه رشد او بر اساس منحنی های رشد است.

» آماده شدن برای شیردهی قبل از زایمان

بسیاری از مادران بارداری که پستان های کوچک دارند نگران ناکافی بودن مقدار شیر خود هستند. در حالی که تفاوت در اندازه پستان ها مربوط به میزان چربي آنهاست و ارتباطي به میزان بافت مولد شیر در پستانن دارد.

» نحوه شیردهی در ساعت های اول پس از زایمان

پس از زایمان طبیعي یا سزارین با بي حسي موضعي می توان بلافاصله تغذیه با شیرمادر را شروع کرد، اما اگر سزارین با بي هوشي عمومي انجام شده باشد باید تغذیه با شیرمادر را چند ساعتی به تاخیر انداخت. شروع تغذیه با شیرمادر در یک ساعت اول تولد، مزایای بسیاری برای مادر و نوزاد دارد. به خصوص اینکه تغذیه با آغوز برای نوزاد بسیار مغذی است هر چند اگر مقدار آن بسیار کم باشد بنابراین آن را ندوشید و دور نریزید و با این فکر که نوزاد گرسنه است به او آب قند یا شیرخشک ندهید. بسیاری از مادران به دلیل بد گرفتن نوک پستان توسط نوزاد و مکیدن های پی در پی او دچار شقاق هایی در نوک پستان می شوند که بسیار دردناک بوده و گاهی حتی خونریزی می کند. برای پیشگیری از این مشکل باید بیشتر قسمت قهوه ای رنگ پستان در دهان شیرخوار قرار بگیرد. برای اینکار می توانید کف دست را زیر پستان و شست خود را بالاتر از نوک پستان قرار دهید و پستان را به دهان شیرخوار هدایت کنید. توصیه می شود برای درمان شقاق های نوک پستان چند قطره از شیرمادر را روی شقاق بریزید یا از کرم های گیاهی درمان شقاق که در داروخانه ها موجودند استفاده کنید. خوشبختانه این کرم ها ضرری برای مادر و نوزاد همراه ندارند.

» مدت زمان شیردهی نوزادان متفاوت است

شیردهی به نوزاد قانونمند نیست و از زمان و مدت خاصی تبعیت نمی  کند بنابراین نباید بگویید نوزادم را هر یک ساعت یک بار شیر می دهم. این خود نوزاد است که فاصله زمانی بین وعده  ها و مدت زمان شیر خوردنش را تعیین می کند و هرگاه گرسنه باشد گریه می کند. این زمان در کودکان متفاوت است اما همه گریه های کودک نشانه گرسنگی او نیست پس اگر نوزادتان به تازگی شیر خوبی خورده ولی گریه می کند حتما علت دیگری دارد. گاهی نوزادان در هفته های اول پس از تولد برای چند ساعت مداوم می خوابند و برای خوردن شیر بیدار نمی  شوند. پزشکان توصیه می کنند در چنین شرایطی نوزاد را بعد از ۲ ساعت خواب در آغوش بگیرید و با چسباندن نوک پستان به پوست اطراف لبش او را برای گرفتن پستان و خوردن شیر ترغیب کنید.

» راه های اطمینان از کافی بودن شیر مادر

یکی از اصلی ترین راه ها بررسی وزن گیری کودک بر اساس نمودار رشد و میزان دفع ادرار و مدفوع اوست. اگر وزن شیرخوار مطابق با نمودارهای رشد روندی فزاینده و رو به بالا داشته باشد یعنی به میزان کافی شیر خورده و وزن گیری خوبی داشته است. ضمن اینکه نوزاد باید حداقل روزی ۵ – ۶ مرتبه ادرار و در هر ۲۴ ساعت ۳ – ۴ تکه مدفوع زرد رنگ داشته باشد. البته الگوی مدفوع کردن کودکان شیرمادرخوار متفاوت است. یک کودک ممکن است روزی ۸  بار مدفوع کند و کودک دیگر حتی تا ۸ روز مدفوع نداشته باشد.
این مساله تا ۳ ماهگی طبیعی است و مادر نباید فکر کند اگر نوزادش چند روزی مدفوع نکرده یعنی دچار یبوست شده است. در این زمان اگر نوزاد به راحتی گاز دفع کند مشکلی ندارد و نگران کننده نیست.

» از هر دو پستان به نوزادتان شیر بدهید

توصیه می شود برای شیردهی بهتر از هر دو پستان استفاده کنید. البته از آنجا که قسمت اولیه شیرمادر بیشتر آبکی است و بعد از مکیدن پی در پی قسمت پرچربتر شیر ترشح می شود، در هر وعده شیردهی از یک پستان و در وعده دیگر از پستان بعدی استفاده کنید. با اینکار هم نوزاد همه مواد مغذی داخل شیر را می مکد و هم اندازه پستان ها بعد از مدتی نامتقارن نمی  شود.

» شیردهی بعد از اتمام مرخصی

اگر مادری شاغل است و باید بعد از اتمام مرخصی زایمان سرکار خود برگردد باید بجای رو آوردن به مصرف شیرهای مصنوعی شیرش را بدوشد، در ظرف مناسب در دار بریزد و در یخچال نگهداری کند تا مراقب کودک در ساعت هایی که مادر حضور ندارد از آن شیر با روش هایی غیر از سرشیشه به کودک بخوراند. این روش ها بنا بر مراحل رشدی شیرخوار می تواند استفاده از قطره چکان، سرنگ، قاشق و فنجان باشد. استفاده از این روش ها هم نیاز تغذیه ای کودک را مرتفع می کند و هم او را برای مکیدن پستان مادر سردرگم نمی  کند و باعث امتناع وی از تغذیه با شیرمادر نمی  شود. به هیچ وجه برای تغذیه کودکان زیر یک سال از شیر پاستوریزه استفاده نکنید زیرا دستگاه گوارش کودک برای هضم این شیر هنوز تکامل نیافته و دچار مشکل می شود.

۴ نکته نکته مهم هنگام بغل کردن شیرخوار برای شیردهي:

  1. » بدن و سر شیرخوار در یک امتداد باشد.
  2. » شیرخوار به بدن مادر نزدیک باشد.
  3. » تمام بدن شیرخوار حمایت شده باشد.
  4. » شیرخوار به نوک پستان مادر از ناحیه بیني نزدیک شود.

 

هما قلم سیاه – دانشنامه پزشکی




پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*