Search
روز طبیعت

۱۳ بدر٬ روز آشتی یا دشمنی با طبیعت؟

روز طبیعت

در فرهنگ ایرانی، هیچ کدام از روزهای سال، نحس و شوم دانسته نشده است بلکه هر یک از روزهای هفته و ماه، نام هایی زیبا دارند و نام آنها در ارتباط با یکی از مظاهر طبیعت انتخاب شده اند.
روز سیزدهم هر ماه خورشیدی هم در گاهشمار ایرانی «تیر روز» نام دارد و متعلق به ستاره تیشتر یا ستاره باران آور است و ایرانیان این روز را برای نخستین جشن تیرگان سال، انتخاب کرده اند. همچنین در هیچ کدام از متون کهن، هیچ دانشمند و نویسنده ای از این روز (سیزده بدر) به بدی یاد نکرده اند بلکه در بیشتر نوشتارها و کتاب ها، از سیزدهم نوروز با عنوان روزی فرخنده و خجسته نام برده اند.
برای نمونه، کتاب «آثار الباقیه» جدولی برای سعد و نحس بودن روزها دارد که در آن جدول در مقابل روز سیزدهم نوروز واژه «سعد» به معنی «نیک و فرخنده» آورده شده است.
اما با نفوذ فرهنگ اروپایی به خاورمیانه در زمان حکومت صفویان، اینباور که عدد ۱۳ نحس است٬ این فرهنگ اشتباه در میان برخی مردم جا افتاده است.

بخشی از آیین های سیزده بدر را باورهایی تشکیل می دهند که به نوعی با تقدیر و سر نوشت در پیوند است.
برای نمونه، فال گیری (به ویژه فال کوزه)، گره زدن سبزی و گشودن آن، بازی های گروهی، ترانه ها و رقص های دسته جمعی، گردآوری گیاهان صحرایی، خوراک پزی های عمومی، بادبادک پرانی، سوارکاری، نمایش های شاد، آب پاشی و آب بازی، شادی کردن و خندیدن به معنی فروریختن اندیشه های پلید و تیره، روبوسی به عنوان نماد آشتی، به آب سپردن سبزه سفره نوروزی به نشانه هدیه دادن به ایزد آب «آناهیتا» و گره زدن سبزه برای شاهد قرار دادن مادر طبیعت در پیوند میان زن و مرد، ایجاد مسابقه های اسب دوانی که یادآور کشمکش ایزد باران و دیو خشک سالی است.

اما همانطور که شباهتی بین چهارشنبه سوری متداول امروزی با شیوه های اصیل و کهن آن وجود ندارد، سیزده بدر امروزی نیز تنها نامی از آن آیین کهن را دارد و هیچ شباهتی به اصلش ندارد.
اگر در گذشته مادران و پدران ما، سبزه های نوروزی خود را در این روز به صحرا می بردند و برای احترام به زمین و گیاه، آن را در آغوش زمین می کاشته اند، امروزه آن را به سمت همدیگر پرتاب می کنیم و تکه تکه اش می کنیم و به جای سپردن آن به آب روان یا کاشتن در دل زمین در جاده ها رهایش می کنیم. پیشینیان ما، روزی برای ستایش و ِسیزده بدر دعا برای طلب باران فراوان در سال پیش رو، برای گرامیداشت و پاکیزگی طبیعت و مظاهر آن و زیست بوم مقدس آنان بوده است در حالی که امروزه روز ویرانی طبیعت است!

چند سالی است که اسم روز ۱۳ بدر را روز طبیعت یا آشتی با طبیعت گذاشته اند اما متاسفانه هر سال بیش از پیش، این روز تبدیل به روزی برای دشمنی با طبیعت شده است. اگر فردای روز ۱۳ بدر چرخی در شهرمان و اطراف آن بزنیم، آثار یک جنگ تمام عیار را حتما می بینیم.
چمن های له شده و سوخته، گل های کنده شده، شاخه های شکسته شده درخت ها، جوی های کثیف، و انبوه زباله که گله به گله هر جایی که چشم کار می کند، در طبیعت رها شده اند.
آیا این جشنی برای طبیعت است یا برای ما؟ آیا اینطور رفتار کردن با طبیعت، به نفع ماست یا ضررش نه تنها به گیاهان و جانوران که در اصل به خود ما می رسد؟

زندگی انسان چنان وابسته به محیط زیست است که حذف آن امکان ندارد. حذف محیط زیست در وهله اول به حذف انسان و حیات بشری منجر می شود. در واقع محیط زیست می تواند بدون انسان ها زنده بماند اما انسان ها بدون محیط زیست نمی توانند زنده باشند.
برای کم کردن فجایعی که رفتار ما با طبیعت به بار می آورد، خیلی کارها می شود کرد؛ از سیاست گذاری های دولتی تا وضع قوانین سختگیرانه و بازدارنده هایی که مردم را مجبور به رعایت آنها کند.
اما پیش تر و مهم تر از اینها خودمان هستیم که با کارهای خیلی ساده تری می توانیم کمی از بار سنگینی که بر دوش این موهبت الهی گذاشته ایم، کم کنیم. از جمله این راهکارها عبارتند از:

روی چمن ها و گل ها ننشینید

با نشستن روی چمن ها، آنها را له می کنید و وقتی از آنجا رفتید، فقط منظره ای زشت از خود به جا می گذارید. از طرفی بهار، فصل گرد افشانی و گل دهی گیاهان است و فصل جفت گیری حیوانات.
سعی کنید تا حد امکان جاهایی را برای نشستن و پهن کردن بساط انتخاب کنید که از پوشش گیاهی کمتری برخوردار باشد و از محل زندگی حیوانات هم دور باشد تا به چرخه طبیعی زندگی آنها کمتر آسیب برساند.

برای بچه ها وسایلی مثل کتاب، بازی فکری، دوچرخه یا حتی توپ و راکت بدمینتون ببرید یا از وسایل بازی پارک ها استفاده کنید تا لازم نباشد داخل فضای سبز دنبال هم بدوند.
لطفا به شاخه های درخت ها برای تاب بازی بچه ها طناب نبندید. درخت ها جان دارند و شاخه هایشان معمولا تاب تحمل چنین وزنی را ندارند. یادمان نرود طبیعت، خانه گیاهان و حیوانات است و ما مهمانشان هستیم پس میزبانانمان را آزار ندهیم.

آشغال ها را با خودتان ببرید

از اول، دو تا کیسه پلاستیکی بزرگ با خودتان ببرید و بگذارید دم دستتان. بعد هر چه آشغال جمع شد بنا به خشک و تر بودنش در یکی از کیسه ها بریزید. آخر سر هم کیسه ها را با خودتان ببرید و داخل سطل آشغال های شهری بیندازید. پوست میوه ها، پوست تخمه، باقیمانده غذا و … را با این توجیه که جذب طبیعت می شود روی زمین نریزید.
تا اینها جذب شوند، هم محیط شکل نازیبایی پیدا می کند، هم کلی میکروب به آدم ها و حیواناتی که از آن محیط عبور می کنند منتقل می شود.
اگر گربه یا حیوان دیگری در اطراف شما بود خوب است که باقیمانده غذایتان را، اگر مناسب آن حیوان بود، به او بدهید، اما به این امید که حیوانات نادیده می آیند و آشغال های غذا را می خورند، هرگز پسمانده غذا را در طبیعت رهان کنید.

در طبیعت آتش روشن نکنید

هر سال هزاران هکتار جنگل و مرتع در روز ۱۳ بدر در آتش می سوزد. مگر ما چقدر جنگل داریم؟ تا حد امکان از روشن کردن آتش پرهیز کنید، مگر در مکان هایی که برای همین کار در نظر گرفته شده اند، مثل منقل های مخصوصی که در بعضی پارک های جنگلی کار گذاشته شده.
چه لزومی دارد هر سال جوجه کباب درست کنیم و با آتش درست کردن، هم به شاخه ها و ریشه های درختان و پوشش گیاهی منطقه آسیب بزنیم، هم خطر یک آتش سوزی بزرگ را ایجاد کنیم و هم بعد از رفتنمان منظره زشتی باقی بگذاریم.

چه اشکالی دارد که از قبل غذایی آماده کنیم که نیازی به آتش درست کردن نداشته باشد؟
مثلا انواع کوکو و کتلت و سالاد الویه و حتی آش یا عدس پلو که می توانیم تا موقع ناهار به روش های مختلفی که همه بلدیم گرم نگهشان داریم یا حداکثر با یک گاز پیک نیکی، گرمشان کنیم. اگر باز هم اصرار داشتید آتش روشن کنید، حتما منقل و زغال همراه ببرید و شاخه درختان را برای این کار نشکنید. حتما حواستان باشد زیر درخت آتش روشن نکنید.
اگر روی زمین آتش روشن کردید حتما در نهایت آتش و حتی خاکستر آن را با آب و خاک خاموش کنید. آشغال های اطراف را هم یادتان نرود جمع کنید.

حیوانات را آزار ندهید

لطفا به بچه هایتان یاد بدهید که به حیوانات آزار نرسانند و به جایش از دیدنشان لذت ببرند. سگ و گربه و انواع پرندگان جزو چرخه طبیعت هستند و حتما وجودشان لازم بوده که خداوند خلقشان کرده است.
اگر هم دوستشان ندارید لزومی ندارد از آنها متنفر باشید و آزارشان دهید. بگذارید به طور طبیعی زندگی شان را بکنند. لانه پرندگان یا حیوانات وحشی را خراب نکنید.
یادتان نرود ما مهمان آنها هستیم و آنها میزبان. راستی اگر حیوانات خاصی مثل لاک پشت یا جوجه تیغی دیدید، هوس نکنید که ببریدشان خانه که چند روزی به عنوان بازیچه در دستتان باشند و به دیگران نشانشان دهید و بعد هم یا بمیرند یا خودتان بخواهید یک جوری از شرشان خلاص شوید.
این حیوانات فقط در محیطی که در آن به دنیا آمده اند می توانند زندگی کنند و امنیت دارند نه در خانه های ما. به جایش از آنها عکس بگیرید و سال ها لذت دیدنش را ببرید.

با اتومبیل سالم و با احتیاط برانید

اگر از حاشیه جنگل یا دیگر مناطقی که محل سکونت حیوانات است می گذرید، سرعتتان را کم کنید تا اگر حیوانی ناگهان وسط جاده ظاهر شد، کنترل ماشین را از دست ندهید و به خودتان و آن حیوان آسیب نرسانید.
حتما قبل از سفر اتوموبیل را چک کنید که از نظر فنی سالم باشد تا هم خودتان به سلامت بروید و برگردید و هم به خاطر نقص فنی اتوموبیلتان، آلودگی بیشتری وارد طبیعت نکنید.
راستی ترقه زدن و ایجاد سروصدای بیش از حد هم در کنار همه آنچه گفته شد به حیوانات آزار می رساند. تا می توانید سعی کنید آرامش زندگی شان را به هم نریزید.

اینها راهکارهایی بود که به ذهن ما می رسید. حتما خودتان هم با کمی دقت و بررسی راه های بهتری برای لذت بردن از طبیعت در عین حفظ و سالم نگه داشتن آن به فکرتان می‌رسد.

۱۳ بدر خوش و خرم و پاکیزه ای داشته باشید 

ثمین صدر - دانشنامه پزشکی



پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*